برساخت وطن در شعر مهدی اخوان‌ثالث و عبداللّه پَشیو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 استادیار گروه ادبیات کردی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

چکیده

بحث وطن موضوع مطالعه تعدادی از حوزه‌های معرفتی یا برخی از دانش‌ها همچون جغرافیا، انسان‌شناسی/جامعه‌شناسی، روان‌شناسی/روانکاوی، علوم سیاسی و نظریۀ ادبی -به ویژه مطالعات پسااستعماری- است. همچنین هویت امروزین بسیاری از دولت - ملت‌ها در مقام برساختی نو از هویت اجتماعی-تاریخی جوامع علی الخصوص در خاورمیانه حاصل دیگری‌سازی مبتنی بر مفهوم وطن است. دیگری‌سازی در سطح کلان بر کانونی‌سازی غرب/سفید در مقام سوژه و ابژگی شرق و در سطح خُرد بر مواجهه با قدرت حاکم بر ملت‌ها یا رویارویی با قوم/نژادهای همجوار استوار است. چنین موضعی در مقام روایت/واقعیتی کلان، موضوع بازنمایی بسیاری از شعر‌های فارسی و کردی معاصر واقع شده که ذیل ادبیات چپ/متعهد یا مقاومت صورتبندی می‌شوند. از میان این شاعران مهدی اخوان‌ثالث و عبدالله پشیو از منظرهای مختلفی، روایت/واقعیت وطن را بازنمایی می‌کنند. در این نوشتار سطوح بازنمایی دو شاعر در باب وطن به معنای نوعی مقاومت و تعهد در مقابل گونه‌های مختلف دیگری در سطح کلان و خُرد آن به شیوۀ توصیفی-تحلیلی دلالت‌یابی و تفسیر شده است. نتیجه نشان می‌دهد که برساخت هنری-ایدئولوژیک وطن در شعر دو شاعر از سه منظر روانی-نوستالوژیک، عینی/جغرافیایی و گفتمانی بازنمایی شده است که هر یک با مصداق‌ها و زیرمجموعه‌های آنها، مفهوم وطن را بسط داده و دلالت‌های ویژه‌ای را همسو با مفهوم وطن با تکیه بر تجربۀ زیستۀ فرهنگی/سیاسی خود مطرح کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The construction of homeland in Akhavan Sales and Abdullah Pashew's Poetry

نویسندگان [English]

  • Seewan Mohammd Taher Bebane 1
  • Behruz Chamanara 2
  • Parsa Yaghoobi Janbeh Saraei 3
1 PhD Candidate of Persian Language and Literature, Faculty of Language and Literature , University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
2 Assistant professor of Kurdish literature, Faculty of Language and Literature, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
3 Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Language and Literature, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
چکیده [English]

The concept of homeland is multifaceted and encompasses several epistemological fields, such as geography, anthropology, sociology, psychology, psychoanalysis, political science, and literary theory, particularly post-colonial studies. Moreover, the construction of the identity of many nation-states today, especially in the Middle East, is a socio-historical creation that results from the concept of othering based on the homeland. Othering occurs at both macro and micro levels. At the macro level, it involves canonizing the West/White as the subject and the East as object. At the micro level, it involves confronting the ruling power of nations or neighbouring ethnicities/races. This position in the macro narrative is reflected in many contemporary Persian and Kurdish poems, formulated under leftist/committed or resistance literature. Mehdi Akhavan-Sales and Abdullah Pashew are two poets who represent the narrative of the homeland from different perspectives. In this article, we analyze their poetry to demonstrate how they construct the homeland as a form of resistance and commitment against other types at the macro and micro levels. Our analysis shows that the artistic-ideological construction of homeland in the poetry of these two poets is represented from three perspectives: psychological-nostalgic, objective/geographical, and discursive. To illustrate this, we provide specific examples from their poems that demonstrate each perspective.

کلیدواژه‌ها [English]

  • contemporary poetry
  • construction
  • homeland
  • otherness
منابع   
آجودانی، ماشاالله (1387). یا مرگ یا تجدد. چاپ چهارم. تهران: اختران.
آشوری، داریوش (1381). فرهنگ ریشه‌شناختی انگلیسی. تهران: مرکز.
احمدی، امین (1389). مفهوم وطن در اشعار شاعران مشروطه و معاصر. پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی.
اخوان‌ثالث، مهدی (1397). متن کامل ده کتاب شعر. چاپ دوم، ج 1و2، تهران: نشر زمستان.
اسلامی ندوشن، محمدعلی (1376). ایران و تنهاییش. تهران: شرکت سهامی انتشار.
اسماعیل، سرود وەلی (2017). ڕەنگدانه‌وه‌ی خۆشه‌ویستی ئافره‌ت و نیشتمان لای په‌شێو. گۆڤاری زانستە مرۆڤایەتییەکان ، ٢٢١، ٢٢٩- ٢٥٢.
اسمیت، لیندا توهیوای (1394). استعمارزدایی از روش. ترجمۀ احمد نادری و الهام اکبری، تهران: ترجمان.
الیاده، میرچاه (1375). اسطوره، رویا، راز. ترجمه رویا منجم، تهران: فکر روز.
اوستا (1375). گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه، ج1. تهران: مروارید.
بلزی، کاترین (1395). پساساختارگرایی. ترجمۀ مهدی پارسا، تهران: شَوَند.
بەرزنجی، هه‌ڵو (2012). سیمبولی ئاڵا و نیشتمان له شیعری عەبدوڵڵا په شێودا. گۆڤاری هەنار، ژمارە ٨١. لاپه‌ڕه‌٨١.
بهار، ملک‌الشعرا (1382). دیوان. تهران: آزاد مهر.
بێکه‌س، فایق (2011)، دیوانی شیعری. ئامادە کردنی موحه‎مه‌دمەلا عبد الکریم. چاپی دووەم، سلێمانی: چاپخانەی شڤان.
په‌شێو، عەبدوڵڵا (2008). هەسپم هەوره و رکێفم چیا. چاپی سێهه‌م، هەولێر: چاپخانەی هێڤی.
په‌شێو، عەبدوڵڵا (2008). پشت له نه وا و ڕوو له کڕێوه. چاپی سێهه‌م، هەولێر: چاپخانه‌ی هێڤی .
په‌شێو، عەبدوڵڵا (2020). سەوڵم پۆڵا و کەناریش دوور. چاپی سێهەم، هەولێر: چاپخانەی هێڤی.
حجازی، بهجت‌السادات؛ رحیمی، فائزه (1390). وطن‌دوستی در سروده‌های اخوان‌ثالث و ایلیا ابوماضی.  ادبیات تطبیقی. 5، ٧٣-٩٩.
حسین پور چافی، علی (1390). جریان‌های شعری معاصر از کودتا ١٣٣٢ تا انقلاب 1357، چ٣، تهران: انتشارات امیر کبیر.
جانسون، پاتریشیا آلتنبرند (1388)، راه مارتین هایدگر. ترجمۀ سید مجید کمالی، تهران: مهر نیوشا.
دایک، تئون­ون (1394). ایدئولوژی و گفتمان. ترجمۀ محسن نوبخت. تهران: سیاهرود.
زغینه، محمد (2009). الابعاد الموضوعیه و الخصائص الفنیه فی سجینات شعراء جمعیه العلماء المسلمین الجزائریین-(1954-1962).قسطنتین، الجزائر.د.ط.: دار نومیدیا.
زه‌کی بەگ، محمد امین (2011). مشاهیر الکورد و کوردستان، ج٢.  بغداد: دار الزمان للنشر و الطباعه و التوزیع.
زێوه‌ر، به‌ختیار (2008). دیوانی شیعری، مه‌حموود زێوەر کۆی کردۆتەوە، چاپی سێیەم، هەولێر.
زێوەر، عەبدوڵڵا موحەمەد (2003). دیوانی شیعری. محموود زێوەر کۆی کردۆتەوە، چاپی یەکەم، هەولێر.
شفیعی­کدکنی، محمد رضا (1352). تلقی قدما از وطن، مجلۀ الفبا. ج 2، صص 26-1.
شێخ ساڵح، شێخ نووری (2008). دیوانی شیعری. کۆکراوه‌ی ئازادعەبدول واحید، بەرگی یەکەم، هەولێر: دەزگای ئاراس.
صفا، ذبیح‌الله (1376). تاریخ سیاسی و اجتماعی و فرهنگی ایران تا پایان عهد صفوی. تهران: فردوسی.
طنوس، وهیب (1975- 1976).  الوطن فی الشعر العربی من الجاهلیة الی نهایة القرن الثانی عشر المیلادی. حلب: دارالنشر جامعه الحلب.
عباسی صاحبی، ربابه؛ امامی، فاطمه (1400). بازتاب جغرافیای وطن در ادبیات منظوم کلاسیک معاصر فارسی. شفای دل، 7، ٨٥-١٠٠.
فینک، بروس (1397). سوژه‌ی لاکانی بین زبان و ژوئیسانس. ترجمۀ محمدعلی جعفری، تهران: ققنوس.
کاخی، مرتضی (1370). باغ بی‌برگی. تهران: زمستان.
 گۆران، عەبدوڵڵا (1386). دیوانی شیعری. چاپی سێیەم، تهران:پانیذ.
لاوسون، برایان (1391). زبان فضا. ترجمۀ علیرضا عینی­فر و فواد کریمیان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  لویناس، امانوئل (1392). از وجود به موجود. ترجمه‌ی مسعود علیا، تهران: ققنوس.
مختاری، محمد (1378). انسان در شعر معاصر. تهران: توس.
موفه، شانتال (1391). دربارۀ امر سیاسی. ترجمۀ منصور انصاری، تهران: رخداد نو.
مولوی، جلال‌الدین محمد (1375). مثنوی معنوی. تصحیح رینولد الین نیکلسون، تهران: توس.
میرزایی‌نیا، عزت‌الله (1393). بررسی تطبیقی ملی‌گرایی در شعر نزار قبانی و مهدی اخوان‌ثالث. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه قم.
نوربری-شولتز، کریستیان (1389). مفهوم سکونت: به سوی معماری تمثیلی. ترجمۀ محمود امیر یار احمدی، تهران: آگه.
نیکوبخت، ناصر؛ زارع، غلامعلی (1385). وطن در شعر مشروطه. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 54 و 55، ١٣١-١٤٩.
هال، ادوارد. تی (1376). بعد پنهان. ترجمۀ منوچهر طبیبیان، تهران: دانشگاه تهران.
References
Freud, S. (1917-19). An Infantile Neurosis and Other Works (The Standard Editio of the Complete Psychological Works). Trns. James Strachey. Vol. XVII.