خرده فرهنگ بزهکاری در سکونتگاههای غیررسمی (مطالعۀ موردی: نوجوانان منطقه 18 شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 پژوهشگر مستقل

10.22034/scart.2024.142171.1606

چکیده

مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر واکاوی بسترهای شکل‌گیری خرده‌فرهنگ بزهکاری در میان نوجوانان در فضاهای همگانی در سکونتگاه‌های غیررسمی است. میدان مطالعه منطقۀ 18 شهر تهران است که چهار نمونه از فضاهای همگانی این منطقه، که قلمرو پرسه‌زنی و کنشگری نوجوانان هستند، به شیوۀ نمونه‌گیری هدفمند برای مطالعه انتخاب شده‌اند. سوژه‌های موردمطالعه نیز به‌شیوۀ نمونه‌گیری هدفمند، با بیشینۀ پراکنش، از میان نوجوانانی که در این فضاها حضوری دایمی دارند انتخاب شده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبۀ عمیق فردی و روش تفسیر داده‌ها تحلیل تماتیک یا مضمونی است. نتایج نشان می‌دهد که سوژه‌های موردمطالعه در این فضاها به‌طور معمول مرتکب سه طیف از جرایم و بزهکاری می‌شوند: جرایم علیه اشخاص، جرایم علیه اموال و انجام کنش‌های وندالیستی. نوجوانان ارتکاب این اَعمال را در متن خرده‌فرهنگ بزهکاری و به-مثابه بخشی از هویت گروهی و کردارهای روزمره به انجام می‌رسانند. این خرده‌فرهنگ خود حاصل زمینه‌ها و بسترهایی همچون «ازجاکندگی خانواده و فقدان حمایت‌های عاطفی»، «انگ‌زنی در سکونتگاه‌های غیررسمی»، «بافت شهری متراکم و جمعیت‌های نامتجانس»، و «سیطرۀ فرهنگ مصرفی مبتذل بر فضاهای عمومی» است. سوای زمینه‌های شکل‌گیری، این خرده‌فرهنگ اما واجد پیامدهایی مهم در زندگی نوجوانان است که «بازتولید فرودستی»، «سرخوردگی و واپس‌روی»، «پذیرش جایگاه رانده‌شدگان»، «انزجار از فرهنگ کلی جامعه» و «احساس زائد بودن» مهم‌ترین‌شان هستند. دست‌آخر این‌که نوجوانان به‌واسطۀ همین خرده‌فرهنگ با اتخاذ تدابیری چون «نافرمانی مدنی»، «گسست از خانواده و انتخاب زیست مجردانه» و «ابداع سبک‌های بدیع در بدن‌آرایی و بدن‌نمایی» در برابر قواعد اجتماعی موجود مقاومت می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Sub-culture of delinquency in informal settlements (case study: teenagers in district 18 of Tehran)

نویسندگان [English]

  • Lugman Emamgoli 1
  • Pooneh Fahraji 2
1 Assistant professor, Department of sociology, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
2 researcher
چکیده [English]

The main issue of the current research is to analyze the formation of delinquency subculture among teenagers in public spaces in informal settlements. Four kinds of public spaces in this area, were selected by purposeful sampling. The studied subjects were also selected through targeted sampling, with maximum distribution, from among the teenagers who have a permanent presence in these spaces. The data collection tool is an in-depth individual interview and the data interpretation method is thematic analysis. The results show that the subjects studied in these spaces usually commit three types of crimes and misdemeanors: crimes against persons, crimes against property and vandalism. Adolescents commit these acts in the context of delinquency sub-culture and as a part of group identity and daily actions. This sub-culture itself is the result of contexts such as "family displacement and lack of emotional support", "crowding in informal settlements", "dense urban fabric and inhomogeneous populations", and "dominance of consumer culture". It is vulgar on public spaces. Apart from the fields of formation, this subculture has important consequences in the life of teenagers, such as "reproduction of inferiority", "disillusionment and withdrawal", "accepting the position of the outcasts", "disgust with the general culture of society" and "Feeling redundant" are the most important of them. The last thing is that, through this sub-culture, teenagers by adopting measures such as "civil disobedience", "breaking away from the family and choosing to live a single life" and "inventing innovative styles in body decoration and appearance" resist against Existing social rules.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Delinquency subculture
  • public spaces
  • vandalism
  • teenagers
منابع   
استوری، جان (1386). مطالعات فرهنگی دربارۀ فرهنگ عامه. ترجمه حسین پاینده. تهران: نشر آگه.
برزگر ولیک چالی، حسین؛ محمدی، اصغر؛ اسماعیلی، رضا (1398). اسکان غیررسمی و آسیب­های اجتماعی در شرق مازندران. رفاه اجتماعی، 19 (75)، 283-319.
بشیریه، تهمورث؛ مظفری، محمد سعید (1397). رابطه حاشیه­نشینی با ارتکاب جرم در شهر کرمانشاه (مورد مطالعه: منطقه حاشیه­نشین دولت­آباد کرمانشاه در سال 1393). پژوهش­های حقوق جزا و جرم­شناسی، 6 (11)، 161-190.  
حیدری، مرتضی؛ توکلی­نیا، جمیله؛ مجیدی خامنه، بتول (1399). ارزیابی تأثیر فضاهای فرهنگی، ورزشی و هنری در ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان (مورد مطالعه: منطقه 18 تهران). فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 17 (66)، 70-92.
حیدری، محمدتقی؛ محمدی، شهرام (1399). تحلیل و ارزیابی آسیب­های اجتماعی در محلات دارای اسکان غیررسمی (مطالعۀ موردی: محلۀ اسلام­آباد شهر زنجان). پژوهش و برنامه­ریزی شهری، 11 (40)، 59-76.  
خمسه، مرتضی (1398). استراتژی­های تدبیری تنظیم حاشیه تهران (منطقه هجده شهرداری). سومین کنگره بین­المللی علوم و مهندسی، سیویلیکا.
دورکیم، امیل (1398). دربارۀ تقسیم کار اجتماعی. ترجمۀ باقر پرهام. تهران: نشر مرکز.  
عباسی فلاح، وحید؛ رضوی پاریزی، سید محمدرضا؛ میهن­خواه، مسلم (1396). الگوهای فضایی بزهکاری با محدوده­های اسکان غیررسمی (مورد مطالعه: جرایم سرقت در سکونتگاه­های غیررسمی شهر ورامین). پژوهشنامۀ جغرافیای انتظامی، 5 (18)، 109-134.
عشریه، روح­اله؛ امیری رسکتی، مائده (1394). بررسی مفهوم حاشیه­نشینی و معضلات شهری ناشی از آن. کنفرانس بین­المللی پژوهش­های نوین در عمران، معماری و شهرسازی، استانبول، ترکیه.
فرجاد، محمدحسین (1399). آسیب­شناسی اجتماعی. تهران: انتشارات علم.
فیروزی، محمدعلی؛ مدانلوجویباری، مسعود (1396). واکاوی آسیب­های اجتماعی در محلات فرسوده شهری (نمونه: منطقه سه شهر ساری). آمایش جغرافیایی فضا، 7 (24)، 47-60.
کمانرودی کجوری، موسی؛ پریزادی، طاهر؛ آگاه، فرهاد؛ مومنی بید زرد، آزیتا؛ شفیعی، فاطمه (1400). ارزیابی و رتبه­بندی شکوفایی شهری محلات منطقه 18 شهرداری تهران. نشریه علمی مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، 16 (4)، 840-823.
کوزر، لوئیس (1385). زندگی و اندیشۀ بزرگان جامعه­شناسی. ترجمۀ محسن ثلاثی. تهران: انتشارات علمی.
مجاهد، وحیده؛ مجتبایی بناب، فاطمه (1394). بررسی احساس امنیت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن در فضاهای عمومی (نمونۀ موردی: پارک مینا واقع در منطقه 18 تهران). کنفرانس بین­المللی پژوهش در علم و تکنولوژی، کوالالامپور، مالزی.
محسنی تبریزی، علیرضا؛ پروین، ستار (1388). بررسی عوامل موثر بر سرقت (مطالعه موردی: شهر کرمانشاه). جامعه­شناسی کاربردی، 20 (3)، 37-50.
محسنی، علی­رضا (1399). جامعه­شناسی مسایل و آسیب­های اجتماعی. تهران: انتشارات جامعه­شناسان.
محمدی، جمال؛ مرادی­نژاد، الهام؛ روشن­پور، امین (1400). خرده­فرهنگ لوطی­ها و تجربۀ طرد اجتماعی (مطالعۀ موردی: لوطی­های شهر خرم­آباد). فصلنامۀ علمی برنامه­ریزی رفاه توسعه اجتماعی، 12 (48)، 105-145.
محمدی، جمال؛ سبحانی، پرویز (1399). فرهنگ انگ­زنی و روایت­های سوء­مصرف­کنندگان مواد مخدر از پذیرش تدریجی انگ معتاد. بررسی مسایل اجتماعی ایران، 11 (2)، 111-140.
مدیسون، سویینی (1397). مردم­نگاری انتقادی. ترجمه فهیمه­سادات کمالی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
مطلبی، قاسم؛ عظمتی، حمیدرضا؛ جم، فاطمه (1400). واکاوی نشانه­های امنیت زبان در ادراک کودک (نمونۀ موردی: بوستان­های دوستدار کودک، منطقه 18 و 22 شهر تهران). دوفصلنامۀ اندیشۀ معماری، 5 (10)، 163-181.
مظفری­نیا، اسماء؛ مصیب­زاده، علی (1401). تحلیل کیفیت زندگی ساکنان سکونتگاه­های غیررسمی محلات هدف در شهر ارومیه. فصلنامه علمی ـ پژوهشی رفاه اجتماعی، 22 (87)، 353-383.
نجفی، سعید؛ احدنژاد، محسن؛ دویران، اسماعیل (1394). ارزیابی کیفیت زندگی در سکونتگاه­های غیررسمی شهرها (مورد شناسایی: محلۀ اسلام­آباد شهر زنجان). جغرافیا و آمایش شهری ـ منطقه­ای، 16، 75-90.
نصیری، هنده خاله، اسماعیل؛ احمدی، حسن؛ محقق­پور، سیده یاسمین؛ اسمعیلی، فضل­اله (1401). تحلیل عملکرد مدیریت شهری بر دسترسی شهروندان به خدمات رفاه اجتماعی (مطالعه موردی: محلات منطقه 18 شهر تهران). فصلنامه آمایش جغرافیایی فضا، 12 (4)، 75-95.
نوربها، رضا (1381). ساقه­های عطوفت یا خوشه­های خشم. تحقیقات حقوقی، 5 (35)، 12-34.
هاروی، دیوید (1395). عدالت اجتماعی و شهر. ترجمۀ محمدرضا حایری. تهران: انتشارات سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران.
 
References
Becker, H. S. (1963). Outsiders: Studies in the Sociology of Deviance. New York: Free Press.
Cohen, A. K. (2015). Subculture Theory: Delinquent Boys. In Criminology Theory (pp. 133-147). Routledge.
Erickson, K. T. (1962). "Notes on the Sociology of Deviance". In The Other Side: Perspectives on Deviance, edited by Howard S. Becker. New York: The Free Press. 
Hirschi, T. (1979). Separate and unequal is better. Journal of research in crime and delinquency, 16(1), 34-38.
Hoelscher, V. and Chatzidakis, A. (2018), “Spaces of consumer resistance”, in The SAGe Handbook of Consumer Culture, (eds) by Olga Kravets, Pauline Maclaran, Steven Miles and Alladi Venkatesh, London: SAGE Publications.
Lewis, O. (2011). The children of Sanchez: Autobiography of a Mexican family. Vintage.
Merton, R. K. (1968). Social theory and social structure. Free Press.
Stratton, J. (1982). Interview with Dick Hebdige. Art & Text, 8, 10-30.
Wirth, L. (1964). On cities and social life. Routledge.