هویت جنسیتی کودکان در خانواده های تهرانی: پژوهشی در انسان شناسی روان شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی، گروه روان شناسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه روان شناسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

3 دانشیار انسان‌شناسی، مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران.

10.22034/scart.2025.139752.1364

چکیده

پژوهش حاضر سعی دارد الگوهای فرهنگی و جنسیتی که از طریق ژست­ های کلامی و غیرکلامی به کودکان منتقل می ­شود و هویت جنسیتی آنان را شکل می دهد، مورد مطالعه قرار دهد. رویکرد نظری آن مبتنی بر آراء هربرت مید با تاکید بر مفاهیم ذهن، خود و جامعه است. روش این پژوهش مجموعه ­ای از داده­ه ای انسان­شناختی اعم از مردم­نگاری، مصاحبه و مشاهده مشارکتی است. در مجموع شش میدان پژوهش با روش نمونه ­گیری هدفمند از خانواده­ های منطقة یک تهران انتخاب شدند و با استفاده از روش­های کیفی اعم از مشاهده و مصاحبه مورد مطالعه قرار گرفتند. روش تحلیل داده­ های مربوط به مصاحبه، مبتنی بر تحلیل موضوعی است. نتایج پژوهش نشان می­ دهد والدین یا مراقبین نزدیک به دلیل تآثر از آموزه ­های فرهنگی، ارزش­های جنسیتی به خصوصی را به کودکان منتقل می ­کنند که هویت جنسیتی کودک را می­ سازد و تعاملات او با دیگری به عنوان دختر یا پسر شکل می ­دهد. همچنین یافته­ های میدان حاصل از کنش­های متقابل والدین و اطرافیان نزدیک با کودکان و تآثیرگذاری آن در ابعاد متفاوت هویت جنسیتی کودکان بود. این ابعاد در پنح حوزة طبقه­ بندی جنسیتی، فشار جنسیتی، محرومیت جنسیتی و پیش­داوری بین ­گروهی جنسیتی قرار می ­گیرد که هریک از این طبقه ­بندی­ها به طرح­وارة جنسیتی کودک منجر می ­شود. طرح­وارة جنسیتی به مجموعه­ ای از الگوها و قوانینی مربوط می ­شود که تعامل کودک با دنیای بیرون و درون او را شکل می­ دهد. این امر به این معنا است که کودک مبتنی بر طرح­وارة جنسیتی خود در حضور محرک و با فرایند­های ذهنی که به صورت واسطه ­ای عمل می ­کنند، رفتار متناسب با جنسیت خود را اتخاذ می­کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Children’s gender identity among families in Tehran : A study in anthropological psychology

نویسندگان [English]

  • Azin Mohammadi 1
  • Mohtaram Nemat Tavousi 2
  • Jabar Rahmani 3
1 M.A of Clinical Psychology, Department of Psychology, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor of Psychology, Department of Psychology, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor of Anthropology, Department of Cultural Studies, Institute for Cultural, Social and Civilization Studies, Tehran, Iran.
چکیده [English]

This study aims to examine cultural and gender patterns that are transmitted to children through verbal and non-verbal gestures. These gestures shape children’s gender identity. The theoretical approach is based on the opinions of Herbert Mead, emphasizing the concepts of Mind, Self, and Society. The method of this research is a collection of Anthropological data including ethnography, interviews, and participatory observation. In general, six research fields were selected by purposive sampling from the families of the first district of Tehran and were studied using qualitative methods including observation and interview. The method of data analysis related to interviews is based on thematic analysis. The results of the research show that parents or close caregivers, due to the influence of cultural patterns, transfer gender values to children which shape the children’s gender identity and their interactions. Also, the findings of the field indicate that the relationship between parents and children can affect different dimensions of children’s gender identity. These dimensions include gender classification, gender pressure, gender deprivation, and gender intergroup prejudice. Each of these categories leads to the child’s gender schema. Gender schema is related to a set of patterns and rules that shape the child’s interaction with the outside and inside world. This means that children based on their gender schema in the presence of the stimulus and with the cultural processes that act as mediators, adopt the behavior appropriate to their gender.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Anthropological Psychology
  • symbolic interactionism
  • Gender Identity
  • Gender Schema
  • social temporality

مراجع

آنکروزینو، مایکل (۱۳۹۶). درآمدی بر مردم­نگاری. ترجمه جبار رحمانی و محمد رسولی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات. 
جعفری، علی (۱۴۰۰). بدن زنان در تصاویر کتاب­های درسی پس از انقلاب: بازنمایی و سیاست. پژوهش­های انسان­شناسی ایران.۱۱ (۱)، ۴۱-۶۷.  
ریتزر، جورج (۱۳۸۶). نظریه جامعه­شناسی در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: علمی.
سامانی، سیامک و خیر، محمد (1380). بررسی فرایند تحول مراحل مختلف هویت جنسی در کودکان 2 تا 7 سال. روانشناسی و علوم تربیتی، 31(2)، 157-173.
شاهی صنوبری، سمانه؛ فولادیان، مجید؛ خیامی، مونا و افشار­کهن، ملیحه (۱۴۰۱). درک کودکان از کلیشه­های جنسیتی (تحلیل نقاشی کودکان ۶ تا ۱۲ ساله شهر مشهد).  فصلنامه جامعه­شناسی فرهنگ و هنر، ۴ (۴)،
فروید، زیگموند (۱۴۰۰). توتم و تابو. ترجمه محمد­علی خنجی. تهران: نگاه.
فلیک، اووه (۱۳۹۴). درآمدی بر تحقیق کیفی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نی.
فکوهی، ناصر (۱۳۹۰). تاریخ اندیشه و نظریه­های انسان­شناسی. تهران: نی.
کرامش، کلر (۱۳۹۰). زبان و فرهنگ. ترجمه فریبا غضنفری، راحله قاسمی و پدرام لعل­بخش. تهران: امیرکبیر.
کیوی، ریموند و کامپنهود، لوک­وان (۱۴۰۰). روش تحقیق در علوم اجتماعی. ترجمه عبدالحسین نیک­گهر. تهران: توتیا.
مید، هربرت (۱۴۰۰). ذهن، خود و جامعه از منظر یک جامعه­شناس رفتارگرا. ترجمه محمد صفار. تهران: سمت.
هولمز، ماری (۱۳۸۷). جنسیت در زندگی روزمره. ترجمه محمد­مهدی لبیبی. تهران: نقد افکار.
یزدانی، سمیه و سهرابی شگفتی، نادره (1397). تأثیر آموزش تربیت جنسی بر هویت جنسی کودکان 7 تا 11 سال شهر شیراز. مشاوره کاربردی، ۸(2)، 98-108.
References
Anderson, P. (2002). Assesment and development of executive function during childhood. Child Neuropsychol, 8(2),71-82.
Abbott, T. (2001). Social and Personality Development. New York: Routledge.
Butler, J. (1988). Performative acts and gender constitution: An essay in phenomenology and feminist theory. The Johns Hopkins Univesity Press.40 (4), 519-531.
Bandura, A. (1982). Self-efficacy mechanism in human agency. American Psychologist, 37 (2), 122-147.
Bandura, A. (1978). The self system in reciprocal determinism. American Psychologist, 33(4), 344–358.
Cheung, F.M, Vijver, V. D., & Leong, T. L. (2011). Toward a new approach to the study of personality in culture. American Psychologist, 66 (7), 593-603.
Costa Jr, P.T., & McCrae, R.R. (2008). The Revised Neo Personality Inventory. Sage publications, Inc.   
Carver, P. R., Yunger, J. L., & Perry, D. G. (2003). Gender identity and adjustment in middle childhood. Sex roles, 49, 95-109.
Caspi, A., Roberts, B. W., & Shiner, R. L. (2005). Personality development: stability and change. Annual Review of Psychology. 56,453-484.
Dein, S. (2019). Culture and psyche: psychological approaches in Anthropology. Newcastle: Cambridge scholar library.
Dewey, J. (1896). The reflex arc concepts in psychology. Psychological review, 3(4),357-370.
Davis, M. M., Modi, H. H., & Rudolph, K. D. (2020). Gender and emotion. London: Wiley-Blackwell.
Donnellan, M. B., & Lucas, R. E. (2008). Age differences in the big five across the life span: evidence from two national samples. Personality and aging. 23(3), 558–566.
Erikson, E.H (1950). Childhood and Society. New York: Norton.
Eller, D. J. (2019). Psychological Anthropology for the 21st Century. New York: Routledge.
Epstein, S. (1984). The stability of behavior across time and situations. New York: Academic Press.
Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures. New York: Basic Books.
Frances, S. J. (1979). Sex differences in ninverbal behavior. Sex Roles, 5 (4), 519-535.
Friedle, A., Pondorfer, A., & Schmidt, U. (2019). Gender differences in social risk taking. Journal of Economic Psychology, 77, 1-35.
Fischer, A. H., Mosquera, P. M., Vianen, A. E., & Manstead, A. S. (2004). Gender and Culture Differences in Emotion, American Psychological Association.4 (1), 87-94.
Goodwin, R. D., & Gotlib, I. H. (2004). Gender differences in depression: the role of personality factors. Elsevier, 126 (2), 135-142.
Gupta, T. (2021). Gender differences on personality trait. International Journal of Indian Psychology, 9(3), 1466-1470.                                                                                                      
Gilmore, K. J., & Meersand, P. (2014). Normal Child and Adolescent Development. London:  American Psychiatry Publishing. 
Howitt, D. (2010). Qualitative Research Methods in Psychology. London: Loughborough University.  
Heine, S. J., & Buchtel, E. E. (2009). Personality: The Universal and Culturally Specific. The annual review of Psychology, 60, 369-394.
Halim, M. L. D., Ruble, D. N., Tamis‐LeMonda, C. S., Shrout, P. E., & Amodio, D. M. (2017). Gender attitudes in early childhood: Behavioral consequences and cognitive antecedents. Child development, 88(3), 882-899.
Krenberg, O. F. (2018). What is personality? Journal of Personality Disorders, 30 (2), 145 – 156.
Linveh, H., & Linveh, C. (1989). The five-factor model of personality; Is evidence for its cross-measure validity premature? PersonaUty and Individual Differences, 10, 75-80.
 Lunneblad, J., & Johansson, T. (2019). Violence and gender thresholds: A study of the gender coding of violent behavior in schools, Gender and Education, 33(1) ,1-16.
Mead, M. (1965) Coming of Age in Samoa. A study of adolescence and sex in primitive societies. London: Penguin.
Maccoby, E. E., & Jacklin, C. N. (1974). The Psychology of Sex Differences. Stanford: Stanford University Press.
McAdams, D. P. (1992). The five-factor model in personality. Journal of Personality, 60 (2), 329-361.
Martin, C. L., & Ruble, D. N. (2010). Patterns of gender development. Annual review of psychology, 61, 353-381.
Perry.D.G., Pauletti, R.E., & Cooper, P.J. (2019). Gender Identity in childhood: A review of the literature. International Journal of Behavioral Development, 43(4), 289-304.
Van Lange, P., Kruglansli, E., & Higgins, E.T. (2012). Handbook of theories of social psychology. London: SAGE publications.
Quinn, N. (2018). Advances in Culture Theory from Psychological Anthropology. Switzerland: Springer. 
Rust, J., Golombok, S., Hines, M., Johnston, K., Golding, J., & ALSPAC Study Team. (2000). The role of brothers and sisters in the gender development of preschool children. Journal of experimental child psychology, 77(4), 292-303.
Turner, J. C. (1987). Rediscovering the Social Group. New York: Basil Blackwell.
Wrightsman, L. S. (1977). Social Psychology. Monterey: Brooks.  
جامعه شناسی فرهنگ و هنر
دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 23
فروردین 1404
صفحه 115-132

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار