دلالت‌های معنایی گردشگری مذهبی ‏(مورد مطالعه: گردشگران اماکن مذهبی شهرستان دهلران)‏

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 استادیار، گروه جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 استاد، گروه جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

10.22034/scart.2024.139627.1365

چکیده

هدف این مقاله کشف و شناسایی دلالت‌های معنایی گردشگری مذهبی بر اساس تجربه‌ی بازدیدکنندگان از اماکن مذهبی شهرستان دهلران در ‏استان ایلام ‏است.‏ پارادایم تحقیق، کیفی و روش انجام آن ‏پدیدارشناسی تفسیری است‌. جامعه‌ی هدف تحقیق شامل کلیه‌ی بازدیدکنندگان اماکن مذهبی شهرستان دهلران ‏در سال 1401 است. برای انتخاب مشارکت‌کنندگان در تحقیق با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و بنا به معیار بسندگی با 24 نفر از آنان مصاحبه شده‌است. ‏ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه‌ی عمیق و روش تحلیل داده‌ها روش تحلیل مضمون (تماتیک)‏‏ بوده است. در خلال کدگذاری داده‌ها‏ و جستجوی الگوها، مضامین ‏تجربه‌ی معنوی، آرامش و سبکباری، بازکاوی معنای زندگی، به‌گشتی روابط، ارتقای سرمایه اجتماعی، افق گشایی فرهنگی و تقویت باورهای دینی به دست آمد. ‏نتایج حاکی از وجود تجربه‌ی معنوی به عنوان یک دلالت‌ معنایی مهم در بین گردشگران مورد ‏مطالعه است. سفر زیارتی، محصول برهم‌کنش پیچیده‌ای ‏بین ‏شرایط ساختاری، عادت‌واره و کنش ‏انتخاب هدف، مکان و کنش گردشگر است که خود را در انتخاب مکان‌های مقدس در محلهای خاصی نشان می‌دهند. ‏‏مشارکت‌کنندگان در تحقیق علاوه بر جنبه‌های زیارتی سفر از گذران فراغت، طبیعت‌گردی و ‏تفریح هم غافل نبوده‌اند. به عبارتی این گردشگران را می‌توان ذیل ‏زائر – ‏گردشگر دسته‌بندی نمود که در این سفر بین عنصر معنوی گردشگری و بعد مادی آن پیوند زده و طیف ‏وسیعی از ملزومات ‏سفر را برای خود در نظر ‏می‌گیرد.‏ ‏

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Semantic implications of religious tourism ‎(Case study: visitors of religious places in Dehlran county)‎

نویسندگان [English]

  • Masoud Badri 1
  • Ali Feizolahi 2
  • Yarmohammad Gasemi 3
1 M. A. student of Sociology, Department of Sociology and Cultural Sudies, Faculty of Literature and Humanities, University of Ilam, Ilam, Iran
2 Assistant professor, Department of Sociology and Cultural Studies, Faculty of Literature and Humanities, Ilam University, Ilam, Iran
3 Professor, Department of Sociology and Cultural Studies, Faculty of Literature and Humanities, Ilam University, Ilam, Iran
چکیده [English]

The purpose of this article is to discover and identify the semantic implications of religious tourism ‎based on the experience of visitors of religious places in Dehloran county in Ilam province. The ‎research paradigm is qualitative and its method is interpretive phenomenology. The target society ‎of the research includes all the visitors of religious places in Dehloran county in 1401. for select the ‎participants in the research by using the purposive sampling method and according to the ‎sufficiency criterion, 24 people have been chosen. The data collection tool was an in-depth ‎interview and the method of data analysis was the method of Smith et al. (2009). During data ‎coding and searching for patterns in data, the themes of spiritual experience, calmness and ‎pacification, re-exploration the meaning of life, Improving relationships, upgrading of social ‎capital, opening cultural horizons and strengthening religious beliefs were obtained. The results ‎indicate the existence of spiritual experience as an important semantic implication among the ‎studied tourists. Pilgrimage tripe is the product of a complex interaction between structural ‎conditions, habitus and the action of choosing the destination, place and action of the tourist, which ‎show themselves in the choice of Holy places in certain places. In addition to the pilgrimage ‎, the participants in the research did not neglect leisure, nature-based tourism and ‎entertainment. these tourists can be categorized as pilgrims-tourists, who in this trip ‎combine the spiritual element of tourism with its material aspect and consider a wide range of travel ‎necessities for themselves.‎

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religious tourism
  • semantic implications
  • religious places
  • interpretive phenomenology
  • Dehloran ‎county.‎

مراجع

منابع
‏آقاجانی، معصومه و فراهانی‌فرد، سعید (1394). گردشگری مذهبی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه‌ی موردی ایران). ‏فصلنامه سیاست‌های راهبردی و کلان، 3(9)، 66 – 43.‏
‏‏استونز، راب (1400). متفکران بزرگ جامعه‌شناسی. ترجمه مهرداد میردامادی، تهران، نشر مرکز، چاپ سیزدهم.
اکبری، زهرا؛ حسینی، احمد؛ فاضلی، نعمت­الله (1399). تحلیل فرهنگی نسبت میان زیارت و عرفی ‌گرایی در جامعه معاصر ایران؛ مطالعه مردم‌نگارانه زیارت امام رضا (ع) از منظر انسان شناسی. ‏دو فصلنامه علمی – پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، (۱۲)23، ‏‏106 – 79. ‏
‏انوری، سید علیرضا؛‎ ‎مظلوم خراسانی، محمد؛‎ ‎‏نوغانی دخت‌بهمنی، محسن (1398). تحلیل رابطه عاملیت کنشگر ساختار ‏با عادت‌واره بوردیو در فرهنگِ کسب وکار دانش بنیان. فصلنامه مطالعات فرهنگ – ارتباطات، (45) 20، 178-153.‏
‏بد، مهدیه (1397). فهم تجربه زیسته زائران در پیاده‌روی اربعین سال 1395 (بسترها و زمینه های شکل‌گیری ابر رویداد اربعین‏‏). مجله باغ نظر، (۱۵) 68، 48-39.‏
‏بوردیو، پی‌یر (1399). تمایز: نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی. ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نشر ثالث.‏
‏پویافر، محمدرضا (1398). سنخ‌شناسی زیارت؛ مطالعه‌ای در میان زائران حرم رضوی. مجله جامعه‌‏شناسی ایران، (۳)19، 107-78. ‏
‏تاج بخش، غلامرضا (1399). پیاده‌روی اربعین و معنایابی کنش زیارت زائران جوان. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، ‏‏(۲) 13، 168- 145. ‏
‏تقوایی، مسعود؛ موسوی، سیدعلی؛ غلامی بیمرغ، یونس (1389). تحلیلی بر توسعه گردشگری مذهبی ‏‏(مطالعه موردی: شهرستان نور آباد ممسنی). فصلنامه فضای جغرافیایی، (۱۰)۳۱، 64-39.
جعفری، سید محمد باقر؛ غفاری، محمد و عباسی  احمد ( 1397 ). شناسایی و مفهوم‌پردازی کیفیت تجربه مذهبی ‏گردشگر ( مطالعه موردی: گردشگران خارجی شهر قم). فصلنامه علمی – پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، ‏8(۳)، 29 – 7. ‏
‏حیدری چروده، مجید؛ همت‌آبادی، حمیدرضا و اکبری فریمانی، محمد (1391). نیازهای فرهنگی زائران خارجی ‏امام رضا (ع) مورد مطالعه: زائران اردو، عرب، آذری و انگلیسی زبان. مجله مطالعات اجتماعی ایران، (4و3) ۶، 62 – 45.‏
‏شایان‌مهر، علیرضا (1398). پی­یر بوردیو. تهران: نشر اختران.‏
‏شریعتی مزینانی، سارا و غلامرضا کاشی، شیما (1394). سیالیت و مناسک دینی (مطالعه موردی زیارت مزار سهراب ‏سپهری). فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، (۳) 7، 97 – 61. ‏
شیرمحمدی، یزدان؛ بهمنی، اکبر و مستان‌راد، مژگان (1400). نقش زیارت حرم امام رضا (ع) در کیفیت زندگی. فرهنگ رضوی، (۹)35، 91-122.
‏طالبی، ابوتراب و براق‌علی‌پور، الهه (1394). گونه‌شناسی زیارت و دینداری زائران معناکاوی کنش زیارت زائران امام ‏رضا (ع). فصلنامه علوم اجتماعی، (69) 69، 106 – 75.‏
‏عربشاهی، معصومه؛ بهبودی، امید و کشفی، سید محمد امین (1396). تحلیل نقش عوامل رانشی و کششی در توسعه ‏گردشگری مذهبی در شهر مقدس قم. فصلنامه علمی - پژوهشی گردشگری و توسعه، (۳) ۶، 79 – 58. ‏
‏فاضلی، نعمت‌الله و اکبری، زهرا (1396). تغییرات معناشناختی کنش زیارت از منظر انسان‌شناسی ‏تفسیری؛ مطالعه موردی زائران امام رضا (ع). دو فصلنامه علمی – پژوهشی اسلام و علوم ‏اجتماعی، (۹)17، 40 – 17. ‏
‏کرمانی، مهدی؛ واعظ موسوی، محمدمهدی؛ اصغرپورماسوله، احمدرضا (1398). گونه‌شناسی کیفی سبک‌های زیارتی ‏جوانان در شهر مشهد. دو فصلنامه مطالعات اجتماعی گردشگری، (13)7، 52-25.‏
‏محمدی، جمال؛ صالحی، صادق؛ نیکوفال، زینب (1396). پدیدارشناسی تجربه گردشگران اماکن ‏مذهبی (مورد مطالعه: اماکن زیارتی شهرستان هرسین). مجله‌ی برنامه‌ریزی و توسعه ‏گردشگری، (۶)20، 55-34. ‏
‏معاون، زهرا و موحد مجید (1398). جایگاه زیارت نزد گردشگران و نقش آن در تثبیت ارزش‌های فرهنگی (مطالعه ‏مردم‌نگارانه در اماکن زیارتی شهر شیراز). پژوهشنامه حج و زیارت، 4(1) ، 147‏‏– 125. ‏
‏معاون، زهرا؛ موحد، مجید؛ طبیعی، منصور (1396). درک گردشگران مذهبی زن از کنش زیارت در ‏بقاع متبرکه شهر شیراز؛ مطالعه مردم‌نگارانه. مجله‌ی برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، (۶)22، 117 – 97.‏
‏نودهی، فرامرز؛ بهروان، حسین؛ یوسفی، علی؛ محمد پور، احمد (1394). فراسوی دوگانه زائر – ‏گردشگر؛ گونه‌شناسی تجربه سفر زائران مرقد منور امام رضا (ع). فصلنامه راهبرد اجتماعی ‏فرهنگی، (۴)15، 217 – 193.‏
واخ، یو آخیم (1380). جامعه‌شناسی دین. جمشید آزادگان، تهران: انتشارات سمت.
References
‎Albayrak, T., Herstein, R., Caber, M., Drori, N., Bideci, M., & Berger, R. (2018). Exploring ‎religious tourist experiences in Jerusalem: The intersection of Abrahamic religions. Tourism ‎Management, 69, 285-296. ‎
Antonsich, M. (2010). Searching for belonging, an analytic framework. Geography Compass, 6(4), 644-659.
Bader, Malek Aziz Mousa (2012). Religious Tourism in Jordan: Current situation, future development and ‎prospects, A case study on Islamic and Christian holy sites, Dissertation, Universität Eichstätt-Ingolstadt. ‎
‎Christia, F., Dekeyser, E., & Knox, D. (2016). To Karbala: Surveying Religious Shi'a from ‎Iran and Iraq. ‎
‎Damari, C., & Mansfeld, Y. (2016). Reflections on pilgrims' identity, role and ‎interplay with the pilgrimage environment. Current Issues in Tourism, 19 (3), ‎‎199-222. ‎
‎Dobbin, F. (2008). The poverty of organizational theory: Comment on: “Bourdieu and ‎organizational analysis”. Theory and Society, 37(1), 53-63. ‎
Ebadi, Mehdi (2015). Forms of Pilgrimage at the Shrine of Khāled Nabi, Northeastern Iran.
Edles, L. D. & Appelrouth, S. (2015). Sociological theory in the classical era: text and readings. SAGE Publications, Inc, Third edition.
‎Giuşcă, M. (2020). Religious tourism and pilgrimage at prislop monastery, ‎romania: Motivations, faith and perceptions. Human Geographies, 14 (1), ‎‎149-167. ‎
‎Husein, M. Salma, O. (2018). A phenomenological study of Arbaeen foot pilgrimage in Iraq. ‎Tourism Management Perspectives,  26 9–19.‎
Jafari, J. (1983). Anatomy of the travel industry. Cornell Hospitality Quarterly, 24(1), 71-81. ‎
Jafari, J. (1987). Tourism models: The sociocultural aspects. Tourism Management, 8(1), 151-159.
‎Kamenidou, I., & Vourou, R. (2015). Motivation factors for visiting religious sites: The case ‎of Lesvos Island. European Journal of Tourism Research, 9, 78. ‎
‎Lovell, T. (2000). Thinking feminism with and against Bourdieu. Feminist Theory, 1(1), 11-‎‎32.
‎Moufahim, M., & Lichrou, M. (2019). Pilgrimage, consumption and rituals: ‎Spiritual authenticity in a Shia Muslim pilgrimage. Tourism Management, 70, ‎‎322-332. ‎
Peat, G., Rodriguez, A., & Smith, J. (2019). Interpretive phenomenological analysis ‎applied to healthcare research. Evidence-Based Nursing, 22(1), 7-9. ‎‏ ‏
‎Raj, R. and Morpeth, N. D. (2007). Religious tourism and pilgrimage festivals management: an international perspective, CAB International.
‎Rodrigues, S. A. M. (2012). Motivations, experiences and potential impacts of visitors to a ‎monastery in New Zealand: A Case Study (Doctoral dissertation, University of Waikato).‎
Scott, N. & Jafari, J. (2010). Bridging Tourism Theory and Practice, Volume 2, Tourism in ‎the Muslim World, Emerald Group Publishing Limited. ‎
‎Smith, J. A., Flowers, P., & Larkin, M. (2009). Interpretative phenomenological ‎analysis: Theory, method and research. Los Angeles, CA: SAGE
‎Studstill, R. (2000). Eliade, Phenomenology, and the Sacred Religious Studies‎‎36(2), (Jun., 2000, 177-194. ‎
‎Williams, D. R., & Stewart, S. I. (1998). Sense of place: An elusive concept that is finding a ‎home in ecosystem management. Journal of Forestry, 96(5), 18-23.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار