تبیین تأثیرپذیری مؤلفه‌های تئاتر پست‌مدرن پیشرو از آراء فرهنگی_اجتماعی لیوتار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه هنر، گروه فلسفه هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول)

2 دانشیار، گروه فلسفه، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران

4 استادیار، گروه فلسفه هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22034/scart.2025.140072.1407

چکیده

تئاتر پست‌مدرن پیشرو شامل سبک نوشتار و اجرایی تئاتر پست‌مدرن، بعد از تئاتر آرتو است. این سبک از تئاتر حضور خود را در تئاتر جهان تا دوران معاصر حفظ و تثبیت کرده است. تئاتر پست‌مدرن در دهه 1930 میلادی در نوشتارهای انتقادی آرتو از تئاتر زمانه‌اش مطرح می‌شود. از سوی دیگر پیشینه جنبش پست‌مدرن از دهه 1960 و در واکنش به مکتب مدرنیسم قابل پی‌گیری است. متفکران بسیاری با طرح آراء خویش و به واسطه آن جنبش هسته مرکزی نحله فکری پست‌مدرن را گسترش داده‌اند. نخستین و تأثیرگذار‌ترین آن اندیشمندان ژان فرانسوا لیوتار فرانسوی ـ واضع اندیشمندی پست‌مدرن فرانسه ـ است. توجه به انسان، فرهنگ و جوامع انسانی در نحله فکری پست‌مدرن همواره مورد تأکید بوده است. از سوی دیگر با واکاوی مؤلفه‌های تئاتر پست‌مدرن پیشرو این‌گونه به‌نظر می‌آید که آن سبک تئاتر پست‌مدرن بیشترین تأثیر را از نحله فکری متفکران پست‌مدرن، به‌ویژه نظریه‌های فرهنگی_اجتماعی لیوتار، اخذ کرده باشد. این مقاله قصد آن را دارد تا با مطالعات متقن این مهم را به اثبات برساند. پرسش اساسی در این زمینه این است که وجوهِ نظریِ فرهنگی_اجتماعی لیوتار با چه کیفیتی بر تئاتر پست‌مدرن پیشرو تأثیر‌گذار بوده است؟ نوشتار حاضر با مطالعه کتابخانه‌ای داده‌های مناسب علمی را بدست آورده و با اتخاذ شیوه تحلیلی_تطبیقی شاخص‌ترین مؤلفه‌های تئاتر پست‌مدرن را با وجوه فرهنگی و اجتماعی لیوتار تطبیق می‌دهد. این امر نشان خواهد داد، بنیاد مؤلفه‌های ویژه این سبک از تئاتر ریشه در وجوه نظری، فرهنگی و اجتماعی لیوتار دارد. اهم آراء فرهنگی_اجتماعی لیوتار در کتاب وضعیت پست‌مدرن: گزارشی درباره دانش مطرح است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Explaining the Influence of Progressive Postmodern Theatre Components from Lyotard's Socio-Cultural Views

نویسندگان [English]

  • Shahrokh Amirian Doost 1
  • ShamsALMulook Mostafavi 2
  • Esmaeil Bani Ardalan 3
  • Maryam Bakhtiarian 4
1 P H. D. student of philosophy of Art, Department of philosophy of Art, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran (Corresponding author)
2 Associate Professor, Department of Philosophy, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Art Research Department, University of Arts, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Philosophy of Art, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The leading postmodern theatre includes the writing style and the executive style of postmodern theatre, after the Artaud Theatre. This style of theatre has maintained its presence in the theatre of the world until the modern era. Postmodern theatre in the 1930s is featured in Artaud's critical writings of the theatre of his time. On the other hand, the background of the postmodern movement since the 1960s and in response to the school of modernism can be traced. Many thinkers have developed their ideas and through the movement the core of postmodern thought. The first and most influential of these is the French thinkers Jean-François Lyotard, the postmodern thinker of France. Attention to human, culture and human societies has always been emphasized in postmodern thought. On the other hand, by analyzing the components of progressive postmodern theatre, it seems that that postmodern theatre style has the greatest influence on the intellectual stage of postmodern thinkers, especially Lyotard's socio-cultural theories. This article aims to prove this with strong studies. The fundamental question in this regard is how the socio-cultural aspects of Lyotard have influenced the progressive postmodern theatre? The present paper obtains appropriate scientific data by studying the library and adapts the most prominent components of postmodern theatre with the cultural and social aspects of Lyotard by adopting an analytical-comparative method. This will show that the foundation of the special components of this style of theatre is rooted in the theoretical, cultural and social aspects of Lyotard.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lyotard's social-cultural theory
  • Postmodern theatre
  • Postmodern theatre components
  • Postmodern status
  • Progressive postmodern theatre

مراجع

منابع
آوری، رابرت (1379). پست‌مدرنیته و پست‌مدرنیسم تعاریف نظریه‌‌ها و کاربست‌‌ها. ترجمه و تدوین حسینعلی نوذری، تهران: نقش جهان.
آژند، یعقوب و امیریان­دوست، شاهرخ (1402). تحلیل معنایی نقوش ویژه سفالینه­های هزاره­های سوم تا چهارم ق.م. فرهنگ موسیان. جامعه­شناسی فرهنگ و هنر، 5 (3)، 1-20.  
اسلامی تنها، اصغر (1390). بازتاب متضاد عقلانیت در نظریۀ فرهنگی ماکس وبر و علامه طباطبایی. معرفت فرهنگی‌اجتماعی، 2(2)، 5-33.
افشار، حمیدرضا و سلیمی، سپهر (1401). پژوهشی در دراماتورژی بازیگر بر اساس ساختار درونی (نیروی ارگانیک( و ساختار بیرونی (نیروی دینامیک) اجرا در تئاتر پست‌مدرن.  کیمیای هنر، 11(45)، 7-18.
باقری، خسرو (1383). جهانی‌شدن، انقلاب اطلاعاتی و تعلیم و تربیت: با تأکید بر دیدگاه ژ. ف. لیوتار. نوآوری‌های آموزشی، 3(8)، 40-58.
جنس، آنتونی. اف (1381). پست‌مدرنیسم: هنر پست­مدرن. ترجمه مجید گودرزی. تهران: عصر هنر.
جلالی‌پور، بهرام (1395). تکه‌چینی نویسی، کوشش‌های مدرن، رهیافت‌های پست‌مدرن، زمینه‌ها، عناصر، روش‌ها، تأثیرات و چالش‌های نمایشنامه‌نویسی تکه‌چینانه. تئاتر، (65)، 90-104. 
زاهد زاهدانی، سید سعید؛ شاه­ولی، ریحانه (1398). بررسی و نقد کتاب وضعیت پست­مدرن: گزارشی دربارة دانش. پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 19(10)، ۷۳-۹۲.  
ذکائی، محمدسعید (1399). مطالعات ‌فرهنگی ‌دایاسپورا‌ و ‌جهان‌وطنی. علوم اجتماعی(علمی)، 27(88)، 1-24.  
لیوتار، ژان فرانسوا (۱۳۹٤). وضعیت پست­مدرن: گزارشی دربارۀ دانش. ترجمه حسین­علی نوذری، تهران: گام نو. 
عشقی، سوده؛ مختاباد امرئی، سیدمصطفی؛ شریف‌زاده، محمدرضا (1399). زیبایی‌شناسی و خلاقیت در مکتب «پست­مدرنیسم» با تأکید بر الگوی مونتاژ در هنر معاصر ایران. مطالعات هنر اسلامی، 16(37)، 1-16. 
شاهرودی، فاطمه (1400). راهنمای نگارش طرح تحقیق در هنر. تهران: نیل آی و اندیشه احسان.
ملپاس، سایمن (۱۳۸۹). ژان فرانسوا لیوتار. ترجمه قمرالدین بادیر دست، تهران: نشر نی.
محمدی، جمال؛ دانشمهر، حسین؛ سبحانی، پرویز (1399). مصرف ایماژهای بدن در میان کاربران اینستاگرام در شهر سنندج. جامعه­شناسی فرهنگ و هنر، (3)، 115-141.
مختاباد امرئی، سید مصطفی (1387). پست­مدرنیسم و تئاتر. نشریه هنرهای زیبا: دانشگاه تهران، (34)، 81-90.
میرزایی، روزبه و شاهرودی، فاطمه (1402). علل گسست فرهنگ شنیداری موسیقی از اصالت‌­های فرهنگی و هنری در ایران از دوره ناصری تا پهلوی اول. جامعه­شناسی فرهنگ و هنر، 5 (2)، 17-1.
همایونفر، راشنو؛ مصطفوی، شمس‌الملوک؛ اردلانی، حسین (1401).  تحلیل هنر تعاملی بر اساس نظریه فراواقعیت بودریار؛ مطالعه موردی: چیدمان تعاملی دیجیتال. کیمیای هنر، 11(44)،  7-23.
References
Artaud, A. (1955). The Theater and its Double. Translated by Mary Caroline Richards, Grove Weidenfeld, New York.
Derrida, J. (1987). Writing and Difference. University of Chicago Press, Chicago.
Digaetani, J. L. (1991). A Search for a Postmodern Theatre: Interview with Contemporary Playwrights. Greenwood Press, New York.
Kench, A. (2013). A Critical Analysis of Jean-Francois Lyotard's 'The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. With Respect to Christian Apologetics, [Dissertation]. London School of Theology: UK.
Nola, R. and G. Irzik. (2003). Incredulity Towards Lyotard: A Critique of a Postmodernist Account of Science and Knowledge. Studies in History and Philosophy of Science Part A, 34, 2.
Silverman, H. J. (1990). Continental Philosophy Ill: Postmodernism Philosophy and Arts. Routledge, New York.
Sim, S. (2011). The Routledge Companion to Postmodernism. Pub. Location: London.
 
           
    
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار