تحلیل نشانه شناختی فیلم بمانی با محور جنسیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه جامعه شناسی، دانشکده مدیریت، اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شبراز، ایران

10.22034/scart.2025.140192.1421

چکیده

سینما به‌عنوان هنر برتر و مدرن نسبت به دیگر هنرها با زمینه اجتماعی جامعه رابطه تنگاتنگی دارد. این محصول فرهنگی از طریق تولید و بازتولید معنا در جایگاه هنری بازنماگر، به شناخت ما از تاریخ و واقعیت اجتماعی رنگ و لعاب می‌بخشد و به مثابه کارآمدترین عرصه تولید فرهنگی معاصر، علاوه بر کارکردش به عنوان میانجی فهم و شناخت جهان اجتماعی، نگرش حاکم بر دوره‌های تاریخی، تحول زندگی انسان‌ها و تجربیات زندگی روزمره را نیز بازنمایی می‌کند. هدف از این مطالعه، واکاوی مفهوم جنسیت یا آنچه زنانه یا مردانه پنداشته می‌شود، در یک اقلیم خاص (ایلام) است. برای نیل به این هدف از رویکرد نشانه‌شناسی رولان بارت بهره برده‌ایم. واکاوی فیلم بمانی، اضطراب حاکم بر فضای زندگی و تنش روانی، مردمِ اسیر فقر، جهل و تعصب در یک جامعه محروم و بسته را به تماشاگر نشان می‌دهد. داستانی که روایتگر جامعه‌ای سنتی و متعصب که از سر ناآگاهی، تصور و شایعه، الگو‌های جنسیتی سنتی(مردسالاری و تعصب‌گرایی/ خشونت خانگی)، محرومیت، برچسب زدن و افسردگی را به زنان القا می‌کند. زنان در معرض خشونت زندگی روزمره‌ قرار می‌گیرند و به‌زعم ژیژک، در لایه‌های زیرین زیست سوژه‌ها خود را بازتولید می‌کند، آن‌چنان‌که سوژه را از هم خواهد گسیخت و از هم خواهد پاشاند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Semiotic analysis of the film Bamani with a gender focus

نویسندگان [English]

  • Halimeh Enayat 1
  • Simin Zamani 2
1 Professor, Department of Sociology, Faculty of Management, Economics and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Ph.D student in sociology, Faculty of Economic, Management and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Media is the most important source of culture production in a society, which as a superior and modern art has a close relationship with the social background of the society compared to other arts. a product of culture by creating and reproducing in the art room of a loser, enforcing us to appreciate history and social reality, and become the most finished product of modern culture, together with the work of the world, the ruler of the time in which to work and to know the world, the development of the new life of the man, the differs, and the differs of our daily life. The purpose of this study is how to represent the concept of gender or what is considered feminine or masculine in a particular climate. To achieve this goal, we have used the semiotic approach of Roland Barthes. The analysis of Bamani's film shows to the audience the anxiety that dominates the atmosphere of life and the psychological tension of the people trapped in poverty, ignorance and prejudice in a closed and deprived society. A traditional and bigoted society that inculcates traditional gender patterns (patriarchy and bigotry/domestic violence), exclusion, labeling and depression to women due to ignorance, imagination and rumours. In this society, women are exposed to the violence of everyday life, which, according to Žižek, reproduces itself in the lower layers of the bio-subjects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Representation
  • Semiotics
  • The cinema
  • Gender
  • Sociology of women
منابع   
آسابرگر، آرتور (1379). روش تحلیل رسانه­ها. ترجمه پرویز اجلالی. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه­ها.
استریناتی، دومینک (1384). مقدمه­ای بر نظریه­های فرهنگ عامه. ترجمه ثریا پاک­نظر. تهران: انتشارات گام­نو.
بارت، رولان (1380). اسطوره در زمانه حاضر. ترجمه یوسف اباذری. ارغنون، 18.
بارت، رولان (1383). امپراتوری نشانه­ها. ترجمه ناصر فکوهی، تهران: نشر نی.
بارت، رولان (1384). بارت و سینما. ترجمه مازیار اسلامی، تهران: گام نو.
بازن، آندره (1386). سینما چیست. ترجمه محمد شهبا. تهران: هرمس.
باتلر، جودیت (1386). آشفتگی جنسیتی. ترجمه امین قضایی. تهران: نشر مجله شعر.
چندلر، دانیل (1394). مبانی نشانه­شناسی. ترجمه مهدی پارسا. تهران: انتشارات سوره­مهر.
دانسی، مارسل (1387). نشانه شناسی رسانه­ها. ترجمه گودرز میرزایی و بهزاد دوران. تهران: نشر چاپار.
دووینیو، ژان (1379). جامعه­شناسی هنر. ترجمه مهدی سحابی. تهران: نشر مرکز.
دانش­ناری، حمیدرضا؛ الناز نثاری­جان (1400). نشانه­شناسی تصویر زنان بزه­دیده در فیلم­های سینمای ایران. نشریه پژوهشنامه حقوق کیفری، 12 (2131-158.
کرمی­قهی، محمدتقی؛ گودرزی، نجمه (1400). بازنمایی جنسیت در سینمای ایران (مورد مطالعه: فیلم سینمایی سعادت آباد). نشریه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 10 (1)، 213-241.
گودرزی، فرشاد؛ تاج­بخش، غلامرضا؛ کاوند، رضا (1401). نحوه بازنمایی زنان طبقه فرودست در سینما دهه نود ایران (مطالعه موردی فیلم سینمایی لاک قرمز). نشریه مطالعات هنر و رسانه، 4 (2)، 43-68.
علیخواه، فردین؛ باباتبار، احسان؛ نباتی شغل، امین (1393). زن به مثابة سوژة شناسا (تحلیلی از سینمای اصغر فرهادی). پژوهش‌نامه زنان،  5(10)، 59-87.‎
میلز، اندرو (1997). درآمدی بر نظریه­های فرهنگی معاصر. ترجمه جمال محمدی. تهران: نشر ققنوس.
منتصری، زهرا؛ خاقانی­نژاد، محمدصابر؛ مولودی، امیرسعید (2020). بازنمایی نقش­های جنسیتی در فیلم­های آمریکایی: تحلیلی پیکره محور. نشریه بین­المللی علوم انسانی، 27 (4)، 42-53.
نرسسیاس، امیلیا (1382) مردم­شناسی جنسیت. ترجمه بهمن نوروززاده­چگینی تهران: افکار.
وود، جولیا (1383). ویژگی ساختاری زبان و جایگاه زنان در جامعه. ترجمه ابراهیم احراری. فصلنامه پژوهش و سنجش،11(83).
 
References
Barthes, R. (1967). Element of Semiology. Translated from the French by Annette Lavers and Colin Smith. Hill and Wang. New York.
Dyer, R. (2005). “White”, in Film Theory: Critical Concept in Media & Cultural Studies. Routledge.
Jarvie, l. (1998). “Towards a sociology of the Cinema”, Reprinted b Routledg. London. Kessler, S. J. and McKenna, W (1978). Gender: An ethnomethodological approach. University of Chicago press.
Wardah, S. K. and Sari Kusuma, R. (2022). Semiotic analysis of women’s representation in the animated disney film Raya and The Last Dragon. Proceedings of the International Conference on Community Empowerment and Engagement (ICCEE 2021). Accessible to the address: www.atlantis-press.com .
Ozkantar, M. O. (20220. Woman Depiction in Turkish Horror Films: A Semiotic Analysis as Part of the Concept of "Alterity". Intermedia International e-journal, 9(17). PP 154-169.