تحلیل روایت عکس ها و فضا ـ ایدئولوژی جنسیتی در نقاشی‌های دیواری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

2 استادیار، گروه علوم اجتماعی،واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22034/scart.2024.141156.1510

چکیده

    هدف این پژوهش تحلیل روایت تصاویر بازنمایی­ شدۀ زنان در نقاشی­ های دیواری شهر تهران، به شیوۀ رولان بارت، است. از میان ژانر­ها و فرم­های مختلف هنری، نقاشی ­های دیواری شهری، در زمرۀ مهم­ترین نمود­های بازنمایی چهره، جایگاه و نقش­ آفرینی زنان در جامعه هستند. رویکرد نظری پژوهش تلفیقی از مفهوم بازنمایی استوارت هال، نظریۀ فضای جنسیتی و نظریۀ ایدئولوژی جنسیتی بصری است. َروش مورد استفاده، تحلیل روایت به سبک رولان بارت و میدان مطالعه 52 نقاشی از نقاشی­ های دیواری تصویرشده بر روی دیوار پارک بانوان در اتوبان حقانی تهران است. نتایج پژوهش نشان می ­دهد که بازنمایی مفهوم جنسیت در نقاشی­ های دیواری با موضوعیت زن، روایت­گر زنی جنسیت ­زدایی­ شده از نظر زیبایی­ های ظاهری و دارای کارکردی مطابق با گفتمان مسلط سنتی ـ نهادی است. تصویر نقاشی شده زنان بر طبق ارزش­های اجتماعی و ایدئولوژیکی خاص، زنانی آرام و بدون در نظر گرفتن عناصر زیبایی­ شناسی زنانه نشان می‌دهد که اکثراً محجبه و با نوع خاصی از حجاب و پوشش به تصویر در آمدند. چهره­ های بازنمایی شده در این تصاویر، فاقد هرگونه نشاط و زیبایی و بیشتر به‌صورت چهره ­های عبوس و غمگین تصویر شده است. الگوهای ارائه شده در بازنمایی تصویر زنان در نقاشی های دیواری مورد مطالعه، با الگوهای مرجح زنان جامعه مطابقت ندارد و گویی یک روایت خاص از زنان را به تصویر کشیده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Narrative analysis of pictures and space - gender ideology in Murals

نویسندگان [English]

  • Janan Najafi 1
  • Asemeh, Ghasemi 2
  • Tahmineh Shaverdi 3
1 PhD student in sociology, Science and Research branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Social Sciences, Science and Research branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Social Sciences, Science and Research branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The aim of this research is to analyze the narrative of the images of women represented in murals in Tehran, in the style of Roland Barthes. Among the various genres and forms of art, urban murals are among the most important manifestations of the representation of the face, position, and role of women in society. The theoretical approach of the research is a combination of Stuart Hall's concept of representation, the theory of gender space, and the theory of gender ideology. The method used is narrative analysis in the style of Roland Barthes and the field of study is 52 paintings of murals depicted on the wall of the Women's Park on the Haqqani Highway in Tehran. The results of the research show that the representation of the concept of gender in murals with the theme of women narrates a de-sexualized woman in terms of external beauty and has a function in accordance with the dominant discourse of power structures in society. The painted image of women, according to specific social and ideological values, shows calm women without considering the elements of feminine aesthetics, who were mostly depicted veiled and with a specific type of veil and covering. The faces represented in these images lack any vitality and beauty and are mostly represented as gloomy and sad faces. The patterns presented in the representation of the image of women in the studied murals do not correspond to the preferred patterns of women in society and seem to depict a specific narrative of women.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gender space
  • gender ideology
  • narrative analysis
  • dominant discourse

مراجع

منابع   
- آزاد ارمکی، تقی. (1400). نظریه‌های جامعه‌شناسی، تهران: سروش.
- ابراهیمی لامع، مهدی. (1396). بررسی و شناخت آثار نقاشی دیواری در شهر تهران با رویکرد «ساده نگاری»، فصلنامه نقد کتاب، سال چهارم، شماره 16: 268- 251.
- بارت، رولان. (1395). پیشینه دانش روایت­شناسی در کتاب درآمدی بر تحلیل ساختاری روایت­ها، مترجم محمد راغب، تهران: فرهنگ صبا.
- بارکر، کریس. (1395). مطالعات فرهنگی نظریه و عملکرد، مترجمان، مهدی، فرجی؛ نفیسه، حمیدی، تهران: پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
- باقری، شهلا؛ سلیمی، ناهید (1393). بررسی جریان‌های فکری فرهنگی مؤثر بر مطالبات حقوقی رنان در ایران پس از انقلاب اسلامی، زن در فرهنگ و هنر، دوره 6، شماره 3: 326-313.
- برنز، اریک. (1384). میشل فوکو، حقیقت و قدرت، مترجم بابک احمدی، تهران: مرکز.
- چندلر، دانیل (1394). مبانی نشانه­شناسی، ترجمه مهدی پارسا، تهران: سور مهر.
- دارخان، لیلی. (1400). چگونگی بازنمایی تصویر زن در پوسترهای فرهنگی دهه نود شمسی ایران، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته هنرهای تجسمی (هنرهای تصویری) - ارتباط تصویری، موسسه آموزش عالی معماری و هنر پارس، گروه ارتباط تصویری.
- دهقان، مریم. (1400). بازنمایی چهره زن در تزئینات معماری دوره قاجار (با تأکید بر کاخ گلستان و موزه مقدم و خانه امام‌جمعه در تهران)، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته پژوهش هنر، دانشگاه کاشان، دانشکده معماری و هنر.
- رامین، علی. (1401). مبانی جامعه­شناسی هنر، تهران: نی.
- ربیعی، علی؛ احمدزاده نامور، فرناز. (1387). نظریه بازنمایی رسانه­ای و تحلیل افکار عمومی متقابل آمریکایی‌ها و ایرانی­ها، نشریه: دانش سیاسی، دوره 4، شماره 2: 62- 37.
- رفعت جاه، مریم؛ هومن، نیلوفر. (1394). تحلیل روایی و نشانه­شناختی تصویر زن مطلقه در سینمای ایران، زن در فرهنگ و هنر، دوره 7، شماره 4: 436- 421.
- سجودی، فرزان؛ طباطبایی یزدی، لیلا. (1393). ایدئولوژی جنسیتی بصری در آثار نقاشان زن و مرد با موضوع پرتره‌ی رنان در شش دهه‌ی گذشته در ایران، جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، دوره ششم - شماره 2:187 تا 212.
- صدر، سید ابوالقاسم. (1393). دایره‌المعارف ‌هنر، تهران، سیمای دانش.
- فرهادی نیک، هانیه. (1395). بررسی بازنمایی زن در نقاشی معاصر ایران با تکیه بر نظریه نگاه خیره، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته نقاشی، دانشگاه هنر تهران، دانشکده هنرهای تجسمی.
- فرهادی نیک، هانیه. (1395). بررسی بازنمایی زن در نقاشی معاصر ایران با تکیه بر نظریه نگاه خیره، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته نقاشی، دانشگاه هنر تهران، دانشکده هنرهای تجسمی.
- فیسک، جان (1381). فرهنگ و ایدئولوژی، ترجمه مژگان برومند، فصلنامه ارغنـون، ش 20: 117 ـ 126.
- محمدزاده، مهشید. (1401). بازنمایی زن در زبان تبلیغات خیابانی: بررسی موردی شهر رشت از 1399 تا 1400، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه گیلان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
- مظفری خواه، زینب؛ کفشچیان مقدم، اصغر. (1391). قابلیت‌های هنر کمینه (مینی مال) در گرافیک محیطی شهری با تأکید بر نمونه‌های دیوارنگاره‌های شهری ایران، فصلنامه علمی پژوهشی نگره، شماره 22: 103- 85.
- مهدی زاده، سید محمد. (1396). نظریه‌های رسانه اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: همشهری.
- یعقوبی زاده ونینی، محمد جمال. (1400). نحوه بازنمایی زن در تبلیغات بازرگانی سیمای جمهوری اسلامی، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته دیپلماسی در سازمان‌های اقتصادی بین‌المللی - روزنامه‌نگاری،  دانشگاه صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، دانشکده ارتباطات و رسانه.
References
- Devereux, Eion (2003), Understanding the Media, London: Sage Publications.
- Dixon, Carol (2016) Eight images of Caribbean women: Exploring issues of representation and ontological in/security through visual art. In: First Postgraduate Conference on Caribbean In/securities and Creativity, 23 May 2016, University of Birmingham, UK. (Unpublishedo.
- Hall, Stuart. (2003), “The Work Representation”, in Stuart Hall (Eds.), Representation: Cultural Representation and Signifying Practices, London: Sage Publications.
- Massey, D. (1994). Space, Place, and Gender. Minnesota: University of Minneapolis Press.
- Najafizada, S. A. M. (2019). A gender analysis of a national community health workers program: A case study of Afghanistan. Global Public Health, 14, 23-36.
- Sennet. R. (1996). Flesh and Stone: The Body and the City in Western Civilization. New York.
- White, Julia. (2019). GENDER REPRESENTATION IN ART PEDAGOGY: A SURVEY OF STUDENT KNOWLEDGE AND ATTITUDES AROUND GENDER BALANCE IN ART EDUCATION.
- Woodal, J. (2012). Portraiture: Facing the Subject. Manchester University Press.
- Xiaohua Luo. (2022). Cultural Representation of Female Images in Advertising, Open Access Library Journal, 2022, Volume 9, e8703, ISSN Online: 2333-9721, ISSN Print: 2333-9705.
- Xuan An. (2022). The Media Representation of Female Images in the New Media Era, Advances in Social Science, Education and Humanities Research, volume 664 Proceedings of the 2022 8th International Conference on Humanities and Social Science Research (ICHSSR 2022).
 
 
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار