مطالعۀ کیفی کاربردهای کاتارسیس حاصل از تعزیه در سایکودرام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دپارتمان هنرهای نمایشی و موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد تئاتر، دانشگاه کمال‌الملک نوشهر، نوشهر، ایران

10.22034/scart.2025.141122.1507

چکیده

  نمایش تعزیه از دیرباز در میان شیعیان، از جایگاه والایی برخوردار بوده است. اقشار مختلف جامعه با رده‌های سنی گوناگون مخاطبان این هنر آئینی هستند. تماشاگران صرفاً برای دیدن رویدادی تاریخی یا آئینی به تماشای تعزیه نیامده بلکه با حضورشان در این مراسم مشغول عبادت و سوگواری می‌شوند و در نتیجه‌ی این مشارکت، تزکیه و پالایش نفس که ارسطو از آن به اسم «کاتارسیس» یاد می‌کند را تجربه می‌کنند. همچنین از یک سده‌ی گذشته تا‌کنون در علم روانشناسی، مقوله‌ی روان‌نمایشگری بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بدین صورت که افراد با حضور در جلسه سایکودرام تزکیه نفس را تجربه می‌کنند. کاتارسیس حاصل از تعزیه و سایکودرام قابلیت این را دارد که در یک راستا، در جهت درمان بیماران روحی و روانی مورد استفاده قرار بگیرند. پژوهش حاضر با هدفی کاربردی درصدد است تعزیه و سایکودرام را مورد واکاوی و بررسی قرار داده و افتراقات و تشابهات آنان را بررسی کند. از این‌روی مسئله اصلی آن واکاوی راهبردی جهت استفاده از این ویژگی‌ها در سایکودرام یا تعزیه معاصر است. روش تحقیق کیفی به شیوه تطبیقی بر اساس مطالعات اسنادی و جمع آوری اطلاعات از منابع آرشیوی صوتی و بصری است. نتیجه حاصله نشان از آن دارد سایکودرام قابل انعطاف است و به مدیر یا کارگردان و همچنین شخص اول این اجازه را می‌دهد که در جهت تغییر و استفاده از فنون و همچنین تکنیک‌ها انتخاب های خود را داشته باشند و همچنین تعزیه نیز در نوع خود قابل انعطاف است، می‌توان در جلسات سایکودرام از تعزیه به شیوه‌های گوناگون استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A qualitative study of the applications of catharsis resulting from Ta'ziyyah in psychodrama

نویسندگان [English]

  • Payam Zinalabedini 1
  • Mozhgan Mazaherinia 2
1 Assistant Professor, Department of Advanced Studies of Art, School of Visual Arts, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran
2 M.A. student in Theatre, Kamal-Ol-Molk University Nowshahr, Nowshahr, Iran,
چکیده [English]

Ta'zieh, a ritualistic art form deeply rooted in Shia Muslim culture, has long captivated audiences from diverse backgrounds and age groups. Beyond being a mere historical or ritualistic event, Ta'zieh serves as a platform for worship and mourning, allowing participants to undergo a process of purification and soul refinement known as "catharsis," as described by Aristotle. Similarly, psychodrama, a psychological approach that has gained significant attention over the past century, offers individuals the opportunity to experience catharsis and soul refinement through performance-based therapy. The potential therapeutic value of catharsis derived from Ta'zieh and psychodrama in the treatment of mental and psychological disorders is explored in this research. This study aims to analyze the similarities and differences between Ta'zieh and psychodrama, with a practical focus on developing a strategic approach for their contemporary utilization. The research methodology involves qualitative analysis of library sources, as well as gathering information from audio and visual archives. The findings highlight the flexibility of psychodrama, allowing directors, facilitators, and protagonists to make personalized choices in terms of technique adaptation and utilization. Similarly, Ta'zieh exhibits its own flexibility, enabling the incorporation of diverse forms within psychodrama sessions. By harnessing the cathartic elements of Ta'zieh and psychodrama, individuals can experience profound emotional release and healing. Furthermore, the integration of psychodrama techniques into Ta'zieh performances enhances the therapeutic potential of this ancient art form. This research seeks to explore the practical applications of combining Ta'zieh and psychodrama, offering a strategic framework for their utilization in contemporary therapeutic settings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Catharsis
  • Tragedy
  • Psychodrama
  • Ta'zieh
  • Empathy

مراجع

منابع

آب­دینی، یاسمن (1383). مروری بر مبانی فلسفی ویژگی‌ها و روش‌های پژوهش کیفی. مجله روانشناسی و علوم تربیتی، 35(2)، 185-159.
برزوئیان، مرضیه و خاکی، محمدرضا (1399). نسبت ساختار اجتماعی شهری ایرانی با انعکاس درونمایه مظلومیت در متون تعزیه. فصلنامه علمی جامعه­شناسی فرهنگ و هنر، 2(1)، 108-88.
پیتروتسلا، سالوو (1396). درآمدی بر نمایش درمانی (شخص و آستانه). ترجمه‌ی مریم سلطانیان، تهران: سمت.
جلیلی، مرجان و اردلانی، حسین (1397). واکاوی واژه کاتارسیس ارسطو و تأثیر آن بر مخاطب تراژدی. چهارمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران،  https://civilica.com/doc/883060
چلکووسکی، پیتر جی (1384). تعزیه: آیین و نمایش در ایران. ترجمه‌ی داود حاتمی، تهران: سمت.
حیدری، عبدالستار (1391). نظریه­ی کاتارسیس تراژیک در رساله­ء شعرشناسی ارسطو. پایان‌نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه علامه طباطبایی.
شاقول، یوسف و مرتضوی، سیدرحمان (1389). دریدا و دموکراسی. مجله جستارهای سیاسی معاصر، 1(2)،63-47.
صادقی شهپر، علی (1387). روش­شناسی عرفان تطبیقی. پژوهشنامه ادیان، 2(4)، 108-83.
غریب­پور، بهروز (1384). تئاتر در ایران، از ایران چه می­دانم؟، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
فتحی، طاهر (1399). سایکودرام، پیشگیری و درمان بیماری‌های روانی- اجتماعی در صحنه نمایش. تهران: ناهید.
کریم­پور، سمیرا و قزل­سفلی، ماریه (1393). بررسی جایگاه مفهوم کاتارسیس ارسطو در نمایش تعزیه­ی ایرانی. کنفرانس بین المللی مهندسی، هنر و محیط زیست، https://civilica.com/doc/372509
محمدی وکیل، مینا (1396). رابطه هنر و اخلاق در فلسفه ارسطو، مجله فلسفه، 45(1)، 75-93.
مصلح، علی‌اصغر و پارسا خانقاه، مهدی (1390). واسازی به منزله یک استراتژی. مجله متافیزیک، 3(11)،79-52.
میرهاشمی، طاهره (1402). نشانه­شناسی اجتماعی نمایشنامة «جعفرخان از فرنگ آمده» بر اساس نظریة پی‌یر گیرو.  فصلنامه علمی جامعه شناسی فرهنگ و هنر، 5(18)،49 -67.
References
Ameln, falko vonm., & Becker-ebel, Jochen. (2020). Fundamentals of psychodrama. Springer Nature Singapore.
Baim, clarl., & others. (2007). Psychodrama advances in theory and practice. London: routledge.
Brunius, Teddy. (1973). Catharsis, in Dictionary of the History of Ideas, Ed.- in-Chief Philip Wiener, 264-270, New York: Ch. Scribners Sons.
Derrida, Jacques. (1976). Of Grammatology, trans. Gayatri Chakravorty Spivak, Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Devereux, G. (1970). The Structure of Tragedy and the Structure of the Psyche in Aristotle’s Poetics, in Psychoanalysis and philosophy: Essays in Memory of Ernest Jones, ed. by C. Hanly and M. Lazerowitz, New York: International Universities Press.
Guinagh, Barry. (1987). Catharsis and cognition in psychotherapy. New York: springer- verlag.
Marcia, Karp., & others. (1998). The handbook of psychodrama. London: routledge.
Marineau, Rene, f. (1989). Jacob levy Moreno- 1889-1974- father of psychodrama, sociometry and group psychotherapy. london: routledge.
Zinn, Jeff. (2018). Theater and psychology: a symbiotic relationship. in book: Psychotherapy, Literature and the Visual and Performing Arts (pp.95-111). DOI:10.1007/978-3-319-75423-9_6
Nehamas, A. (1992). Pity and Fear in the Retoric and the Poetics, in Essay on Aristotles Poetics, ed. By A. Rorty, Princeton, NJ, Princeton University Press.
Pappas, Nikolaos. (2001). Aristotle, in The Routledge Companion to Aesthetics, ed. by Berys Gaut and Dominic Mclver Lopes, 15 ˚ 26, London and New York, Routledge.
Smith, James (2005). Jacques Derrida live thory. London and NewYork: Continnum
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار