مطالعه آیکنوگرافیک خیر و شر در نگاره بارگاه جمشید از شاهنامه طهماسبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه هنر، دانشکده جامعه و رسانه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 استادیار پژوهشکده هنر ایران، فرهنگستان هنر ایران، تهران، ایران

3 استادیار دانشکده عمران، هنر و معماری واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استادیار، گروه هنر، دانشکده جامعه و رسانه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

10.22034/scart.2026.140868.1479

چکیده

شاهنامه فردوسی، جمشید را، چهارمین پادشاه اساطیری ایران از سلسله پیشدادیان معرفی کرده است. او با برخورداری از فرّه ایزدی، به دلیل دین‌داری، تأمین رفاهِ مردم و بنیان‌گذاری نوروز، جهانِ نیکویی را برای ایرانیان رقم زد و علی‌رغم سرپیچی از فرامین اهورامزدا در اواخر سلطنت خود بدفرجام شد اما همواره به‌عنوان یک چهره محبوب اساطیری به حیات خود ادامه داد و در حافظه تاریخی ایرانیان محفوظ و محترم باقی ماند. جمشید و دوران زندگی او، در حوزه‌های مختلف ادبی و هنری از جمله هنرهای تجسمی راه یافت و او را به یکی از موضوعات اصلی و ثابت حوزه نگارگری تبدیل کرد. نمونه برجسته آن اثری از دوره صفوی است. پس از اسلام، دودمان صفوی در پای‌بندی به ارزش‌های ملی ـ مذهبی و بازنمود آن در تمام عرصه‌ها، به‌ویژه عرصه فرهنگ و هنر، اهتمام ویژه‌ای مصروف ‌داشتند. تصویرنگاره بارگاه جمشید از شاهنامه‌طهماسبی، به‌ رقم و سرپرستی سلطان محمد، در زمره همین دیدگاه است. هدف این پژوهش، جُستاری بر دگرگونی‌ و استحاله‌های جمشید در آثار تاریخی و تصویری است تا پاسخگوی این سوال‌ها باشد: 1- چه پیوند معناداری بین نقش‌مایه‌ها و مفاهیم خیر و شر در تصویرنگاره بارگاه جمشید وجود دارد؟ 2- چگونه این مفاهیم از ورای تصویرنگاره مزبور بازنمود یافته‌اند؟ پژوهش حاضر به‌ روش توصیفی- تحلیلی، با رویکرد آیکونوگرافی و ابزارکتابخانه‌ای انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد: نقش‌مایه‌های به‌کار رفته در تصویر، بازنمود و حامل معانی گوناگون مترتب بر موضوع نگاره حاضر است که در مقاله به آن پرداخته شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

An iconographic Study of the Good and Evil in the picture entitled " the Court of Jamshid" from Tahmasebi`s Shahnameh

نویسندگان [English]

  • Azar Bagheri 1
  • Nahid Abdi 2
  • Nayer Tahoori 3
  • Seyed Rahman Mortazavi 4
1 Ph.D. Student of Art research of Department of Art, Institute of Society and Media, ISF.C., Islamic Azad University, Isfahan, Iran
2 Assistant Professor of Arts Research Institute, Iranian Academy of Arts, Tehran, Iran
3 Assistant Professor of Civil Engineering, Art and Architecture, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Art, Institute of Society and Media, ISF.C., Islamic Azad University, Isfahan, Iran
چکیده [English]

According to Shahnameh, Jamshid was Iran`s fourth mythical king from the Pishdadian dynasty. He made a fertiled world for Iranians with God`s glory through his religiosity, people`s welfare and Nowruz celebration. The importance of Jamshid`s era made him the main subject in Iranian`s illustrative. After Islam, the Safavids considered themselves similar to ancient Iran Emperors religiously and nationally. That`s why they tried to keep these values in their artworks. Actually, Shah Ismail1, the founder of the safavid dynasty, and his successor, Shah Tahmasb tried to regain Iran`s glory in their era. They took basic steps to improve people`s living standards by succeeding in agricultural, industrial, textile and other businesses. Jamshid`s golden age and Safavid`s prosperity was the same and this harmony made Safavid Empire glorious to the world. Tahmasebi`s Shahnameh showed a luxury image of Jamshid`s court and actually, it overlapped Safavid court. For this overlap, they had their styles and pattern. The reason for Jamshid`s court artwork was chosen because it is an exclusive treasure of Tabriz Royal workshop by Sultan Muhammad and his assistands. In this article, the researchers focus on the representation of Good and Evil in the mentioned illustration. This article explores the transformations and evolutions of Jamshid throughout his long journey from prehistoric times to the Islamic era, based on Iconography method to answer these qustions: 1. What is the meaningful relationship between symbolic motifs and the concepts of Good and Evil in Jamshid court illustration? 2. How these concepts are represented beyond the image?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jamshid
  • Nowruz
  • Good and Evil
  • Demons
  • iconography

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار