تببین ارتباط بین فرهنگ حاشیه‌نشینی و احساس تعلق به هویت ملی (مورد مطالعه: حاشیه‌نشینان شهر زنجان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

10.22034/scart.2024.140158.1417

چکیده

  هدف از مقاله حاضر بررسی رابطه بین فرهنگ حاشیه نشینی و هویت ملی با تکیه بر نظریه استعمار داخلی مایکل هکتر است و از لحاظ روش، در زمره پژوهش‌های کمی قرار دارد. داده‌های پژوهش به‌وسیله پرسشنامه و با حجم نمونه 330 نفر و با روش نمونه‌گیری مطبق، جمع‌آوری‌ شده است. جامعه آماری مردم مناطق حاشیه نشین شهر زنجان می‌باشند. طبق یافته ­های پژوهش هرچه میزان درک حاشیه نشینان از نابرابری اقتصادی افزایش یابد، از میزان تعلق به هویت ملی آنان کاسته می ­شود. همچنین هرچه میزان درک حاشیه نشینان از نابرابری سیاسی و اقتصادی بالا باشد، میزان هویت یابی قومی آنان کاهش می ­یابد. هرچه میزان درک حاشیه نشینان از نابرابری سیاسی و اقتصادی افزایش می یابد، میزان و ظرفیت خشونت سیاسی در آنان نیز افزایش می ­یابد. با توجه به نتایج رگرسیون، احساس نابرابری اقتصادی اثرگذارترین عامل در هویت یابی ملی و قومی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Explaining the connection between marginalized culture and a sense of belonging to national identity (Case of study: the marginalized of dwellers Zanjan city)

نویسندگان [English]

  • Ebrahim Mardanlou 1
  • Mohammad Reza Guolami Shekarsaraei 2
  • Hadi Noori 3
1 M.A in sociology, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran
2 Assistant professor, Department of Social Sciences, Faculty of Literature and Humanities,, University of Guilan, Rasht, Iran
3 Assistant of professor, Department of Social Science, Faculty of Literature and Humanities, University of Guian, Rasht, Iran.
چکیده [English]

The purpose of this article is to investigate the relationship between marginalization and national identity based on Michael Hector's theory of internal colonialism, and in terms of method, it is among quantitative researches. The data of the research was collected through a questionnaire with a sample size of 330 people and with the appropriate sampling method, the statistical population is also the people of the marginal areas of Zanjan city According to the findings of the research, the more the understanding of the marginalized people about economic inequality increases; The degree of belonging to their national identity is reduced. The more the marginalized people's understanding of political and economic inequality increases; The amount of their ethnic identification decreases. The more the marginalized people's understanding of political and economic inequality increases; The potential of political violence in them also increases. According to the regression results, the feeling of economic inequality is the most effective factor in national and ethnic identification.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Marginalization
  • economic inequality
  • political inequality
  • national identity
  • ethnic identity

مراجع

احمدی، حمید (1378). قومیت و قوم­گرایی در ایران، افسانه و واقعیت. تهران: نشر نی.
احمدی پور، زهرا (1374). حاشیه­نشینی در بخش مرکزی کرج. مجله رشد آموزش جغرافیا، 38.
احمدی، نعمت؛ درازی، علی (1393). آذربایجان و هویت ملی. فصلنامۀ مطالعات ملی، 15 (1)، 122-147.
اسماعیلی، رضا؛ امیدی، مهدی (1391). بررسی تجربه حاشیه­نشینی از دیدگاه حاشیه­نشینان: یک مطالعه پدیدارشناسانه. مطالعات جامعه­شناختی شهری، 2 (3)، 179- 208.
بهمنی، سجاد؛ همتی، رضا؛ ملتفت، حسین؛ اصغرایزدی، جیران (1397). مرور نظامند مطالعات انجام شده در زمینه­ی حاشیه­نشینی از سال 1375 تا 1396. فصلنامه رفاه اجتماعی، 18 (71)، 85-133.
بیرو، آلن (1390). فرهنگ علوم اجتماعی ­(ترجمه باقر ساروخانی). تهران: سازمان انتشارات کیهان.
برتون، رولان (1394). قوم­شناسی سیاسی. ترجمه ناصر فکوهی. تهران: نشر نی.
پیران، پرویز (1380). تحلیل جامعه­شناختی از مسکن شهری در ایران. نامه انجمن جامعه­شناسی ایران، 1، 48-83
ترکی، حسین (1399). بررسی عوامل سیاسی- اقتصادی موثر بر چالش­های قومیتی (قوم کُرد ایران). فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، 16 (5)، 1-20.
حاجیانی، ابراهیم (1395). تحلیل جامعه­شناسی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه. فصلنامه مطالعات ملی، 5، 193-228.
چلپی، مسعود (1375). جامعه­شناسی نظم: تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی. تهران: نشر نی.
رنجبر، مقصود (1384). معرفی و نقد کتاب: نظریه­های ناسیونالیسم اثر اموت اوز کریملی. فصلنامه مطالعات ملی، 6 (4)، 153-156.
ربانی، رسول؛ کلانتری، صمد؛ یاوری، نفیسه (1383). پدیده حاشیه­نشینی و پیامدهای اجتماعی، فرهنگی آن (ارزنان و دارک اصفهان). مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 17 (2)، 119 – 154.
رهیاب، حسین (1381). خودکاوی ملی در عصر جهانی­شدن (مجموعه مقالات). تهران: قصیده سرا.
زمردیان، محمد جعفر؛ حاتمی­نژاد، حسین (1381). اسکان غیر رسمی در مشهد. شهرداری­ها، 4 (54).
زیاری، کرامت­الله (1383). مکتب­ها، نظریه­ها و مدل­های برنامه و برنامه­ریزی منطقه­ای. ناشر: دانشگاه یزد.
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1397). روش­های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: انتشارات آگاه.
شیخی، محمد (1382). ساختار محله­ای شهر در سرزمین­های اسلامی. فصلنامه علوم اجتماعی، 10 (22)، 39-68.
علیگو، محمود؛ موحد، مجید؛ حمیدی­زاده، احسان (1388). مطالعه جامعه­شناختی نسبت ابعاد چهارگانه هویت (مطالعه موردی دانش­آموزان شهر سنندج). فصلنامه جامعه­شناسی فرهنگ و هنر، 4 (2)، 155-173.
عنایت حلیمه؛ یعقوبی دوست، محمود (1391). بررسی رابطه بین وضعیت محل مسکونی حاشیه­نشینان با خشونت خانگی نسبت به فرزندان در شهر اهواز. مطالعات جامعه­شناختی شهری (مطالعات شهری)، 2 (5)، 171 – 201.
عاملی، زهرا (1399). بررسی عوامل اجتماعی موثر بر ادراک نابرابری در دو قوم ترک و کرد. پایان­نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
عظیمی، غلامرضا؛ رسولی، محمدرضا (1389). مطالعه عرضی- ملی بررسی عوامل موثر بر نابرابری سیاسی (تاکید بر فرهنگ سیاسی). فصلنامه علوم اجتماعی، 17 (48)، 223 – 251.
عابدین درکوش، سعید (1372). درآمدی به اقتصاد شهری. مرکز نشر دانشگاهی تهران.
عنبرین، زینب (1388). بررسی رابطه استفاده از اینترنت و هویت فرهنگی جوانان. پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته جامعه­شناسی، تهران: دانشگاه الزهرا.
عبدی، عطاالله؛ کرمی، تاج­الدین؛ مستجابی، حمید (1397). رابطه حاشیه­نشینی با تهدیدات امنیت ملی: نقش واسطه­ای حس تعلق مکانی (مطالعه موردی ماهدشت کرج). پژوهش­نامه نظم و امنیت انتظامی، 11 (3)،133-113.
فیلر، جان (1386). سرمایه اجتماعی، ترجمه غلام­رضا غفاری، تهران: انتشارات کویر، چاپ اول .
گیدنز، آنتونی (1387). فراسوی چپ و راست. ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر ثالث.
محموداوغلی، رضا؛ اصغری نیاری، یعقوب (1396). بررسی عوامل موثر بر خشونت سیاسی مطالعه موردی جمعیت بلوچ شهر زاهدان.  فصلنامه پژوهش­های راهبردی سیاست. 6 (21)، 73 – 96.  
معین­فر، سجاد؛ محسنی، رضاعلی؛ محسنی تبریزی، علیرضا (1399). بررسی عوامل موثر بر خشونت سیاسی با تاکید بر شکاف قومی (مطالعه موردی: استان آذربایجان غربی). مجله راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 10 (32)، 119-147.
مجتهدزاده، پیروز (1395). جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی. تهران: انتشارات سمت.
محبی، سیروس؛ رستمی، مسلم؛ کلانتری­پور، سمیرا؛ سلطانی، اقبال (1397). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر مشارکت سیاسی شهروندان در مناطق حاشیه‌نشین شهرها (نمونه مورد مطالعه: مناطق حاشیه­نشین شهر کرمانشاه). علوم اجتماعی، 10 (34)، 145-172.
مهدوی، سید محمدصادق؛ توکلی قینانی، فرحناز (1388). هویت قومی ارامنه: مطالعه جامعه­شناختی عوامل موثر در استمرار قومی ارامنه (مطالعه روی ارامنه تهران). پژوهش­های جامعه­شناختی، 4 (3)، 71-102.
محمدی، فاطمه؛ پوستین­چی، زهره؛ متقی، ابراهیم (1388). بررسی رابطه تعارض­های هویتی و زیست سیاسی زنان در ایران. فصلنامه جامعه­شناسی فرهنگ و هنر، 5 (1)، 147-170
یوسفی، علی (1380). روابط بین قومی و تاثیر آن بر هویت ملی اقوام در ایران: تحلیلی ثانویه بر داده­های یک پیمایش ملی. فصلنامه مطالعات ملی، 2 (4)، 13 – 42.
 
References
Greenfeld, L. (1992). Nationalism: Five roads to modernity. Harvard University Press.
Harrichand, J. J., & Chan, C. D. (2020). The Inextricable Relationship between Marginalization and Addiction: Bridging the Gap through Charting. In Homework Assignments and Handouts for LGBTQ+ Clients (pp. 472-480). Routledge.
Koci, A., McFarlane, J. M., & Maddoux, J. A. (2019) The Relationship Between Marginalization and Mental Health Symptoms in Abused Women.
Portnov B. A, Evyatar E.;(2004). “Interregional inequalities in Israel, 1946-1995: Divergence or Convergence”; Social – Economic Planning Sciences, 38 (4).  
Thompson, A. (2001). National Identities and Human Agncy. TheSosiological review, 491.
Wendt, Alexander (2015). Social Theory of International Politics. Cambridge: Cambridge University Press.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار