مطالعۀ ترکیبی کیفیت زندگی با نظر به دو مقولۀ فرهنگ و امکانات رفاهی (میدان بررسی: شهر کمیجان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی اراک، ایران

2 استادیار، گروه جامعه شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

3 دانشیار، گروه جامعه شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

4 دانشیار، گروه جامعه شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

5 استادیار، گروه جامعه شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران..

10.22034/scart.2024.140475.1439

چکیده

کیفیت زندگی مفهومی چندوجهی و پیچیده است که تحت‌تأثیر عوامل مختلفی از جمله زمینه‌های سنتی و واقعیات اجتماعی قرار می‌گیرد. توجه به شرایط و واقعیت‌های اجتماعی شهروندان (کیفیت مسکن، حمل‌ونقل، مراکز رفاهی) و همچنین زمینه‌های سنتی (فرهنگ، آداب‌ورسوم، رفتارها) در بررسی کیفیت زندگی حائز اهمیت است. بررسی کیفیت زندگی در جوامع شهری، به‌ویژه در جوامعی مانند ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مطالعات متعددی در زمینه کیفیت زندگی انجام شده است و تعداد کمی از آن‌ها به بررسی تأثیر زمینه‌های سنتی و واقعیات اجتماعی بر کیفیت زندگی در جوامع شهری پرداخته‌اند. این مطالعه با بررسی این دو مؤلفه در جامعه شهری کمیجان، می‌تواند به درک بهتر عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی کمک کند. این مطالعه با استفاده از روش ترکیبی (کیفی و کمی) انجام شد. در بخش کیفی، 21 مصاحبه با خبرگان و صاحب‌نظران جامعه‌شناسی با روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انجام شد. در بخش کمی، 278 خانوار با روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب و به پرسشنامه پاسخ دادند. نتایج نشان داد که عوامل متعددی بر کیفیت زندگی شهروندان تأثیرگذارند که از جمله آن‌ها می‌توان به وضعیت سلامتی، رضایت فردی، استقلال فردی، توسعه اقتصادی-اجتماعی، عوامل فرهنگی، محیطی فیزیکی، وضعیت شخصیتی و محیطی اجتماعی اشاره کرد. در بین این عوامل، رضایت فردی بیشترین تأثیر را بر کیفیت زندگی داشت. مطالعه حاضر نشان داد که رویکرد ترکیبی می‌تواند در بررسی کیفیت زندگی مؤثر باشد. توجه به زمینه‌های سنتی و واقعیات اجتماعی در کنار عواملی همچون سلامتی، رضایت فردی، و توسعه اقتصادی-اجتماعی می‌تواند به ارتقای کیفیت زندگی در جوامع شهری کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A mixed method study on quality of life from the viewpoint of culture and welfare amenities (Kamijan city)

نویسندگان [English]

  • Bijan Yengi Maleki 1
  • Farhad Emamjomaeh 2
  • Farzad Novabakhsh 3
  • Maryam Tousky 4
  • Masomeh Motlagh 5
1 PhD student in Sociology, Arak branch, Islamic Azad University, ,Arak, Iran
2 Assistant Professor of Sociology, Islamic Azad University, Arak Branch, Arak, Iran
3 Associate Professor of Sociology, Islamic Azad University, Arak Branch, Arak, Iran
4 Associate Professor of Sociology, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran
5 Assistant Professor of Sociology, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran
چکیده [English]

Quality of life is a multidimensional concept influenced by economic, social, environmental and psychological factors. This study aims to conduct a sociological analysis of citizens' quality of life in the urban community of Kamijan, Iran based on traditional contexts and social realities through a mixed methods approach. A concurrent triangulation mixed methods design was employed. The qualitative component involved semi-structured interviews with 21 sociology experts. Interviews were analyzed using open, axial and selective coding. A survey of 278 households was conducted for quantitative data. Descriptive and inferential analyses using correlation, regression were conducted. Qualitative findings identified eight dimensions influencing quality of life. Quantitative results showed all dimensions significantly correlated with quality of life. Lifestyle had significant positive effects on physical and psychological health. Lifestyle also mediated the relationship between socioeconomic status and health. Findings are consistent with research showing individual satisfaction, health status, socioeconomic status, culture and environment influence quality of life. Unique contributions include examining traditions and personality status as influential factors in an under-researched community. Findings suggest attention to social realities like income, employment, welfare and cultural capital enhances quality of life. The study provides a sociological model of quality of life based on objective realities and subjective appraisals. Opportunities to improve citizens' quality of life in Kamijan include addressing social determinants of health and enhancing individual satisfaction while preserving cultural heritage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Sociological analysis
  • quality of life
  • traditional contexts
  • social facts
  • Kamijan urban society

مراجع

منابع
انصاری، زهرا (1392). بررسی علل اجتماعی افزایش جمعیت سالخوردگان و کیفیت زندگی آنان و شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران.
بی‌تا، محدثه؛ جعفری هرندی، رضا (1399). پیش‌بینی رضایت از زندگی بر اساس سازوکارهای دفاعی و صفات شخصیت دختران نوجوان. پژوهشنامه اسلامی زنان‌ و‌ خانواده، 8 (1)، 158-129
جاجرمی، کاظم؛ ابراهیم کلکته (1387). سنجش وضعیت شاخص‌های کیفیت زندگی در شهر از نظر شهروندان؛ مطالعه موردی: گنبد قابوس. مجله جغرافیا و توسعه.
حاتم­وند، زهرا (1390). بررسی تأثیر اشتغال کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار. پایانامه کارشناسی ارشد منتشر نشده، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران.
حریرچی، امیرمحمود؛ میرزایی، خلیل؛ مکانی، اعظم (1392). چگونگی وضعیت کیفیت زندگی شهروندان شهر جدید پردیس 1388.  پژوهش اجتماعی ، 4، 89-110.
حسینی امین، سیده نرگس؛ سید میرزایی، سید محمد؛ ادریسی، افسانه (1396). عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر کیفیت زندگی شهروندان تهرانی. رفاه اجتماعی، 17 (66)، 223-253.
حسینی، محمد سلطان؛ نادریان، مسعود؛ همایی، رضا؛ موسوی، زهره (1392). رابطة بین کیفیت زندگی کاری و تعهد سازمانی کارکنان اداره کل تربیت بدنی استان اصفهان. فصلنامة مدیریت ورزشی، 2، 181-167.
درستکار، احسان؛ ودایع خیری، رقیه (1398). سنجش کیفیت زندگی بر مبنای رضایتمندی سکونتی (موردمطالعه: محله گلشن تهران). فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، 21 (10)، 257-245.
درویش، علی (1391). میزان سهم اثر کیفیت زندگی و امید به زندگی بر شادکامی معلمان. پایانامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی، تهران.
ذبیحی، ویژه ناب، ع (1392). بررسی عوامل اجتماعی مرتبط با کیفیت زندگی شهروندان شهر اردبیل، پایانامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز.
شلفی، الف (1392). ارزیابی شاخص‌های کیفیت زندگی شهری (مطالعه موردی: شهر تنکابن)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده، دانشگاه گیلان، رشت.
علی بابایی، باینگانی، بهمن (1390). بررسی تأثیر اشکال سرمایه بر رضایت از زندگی (مطالعه جوانان شهرستان پاوه). پژوهش اجتماعی، (4)، 12، 36-17.
فنی، زهره؛ حیدری، سامان؛ آقایی، پرویز (1394). سنجش کیفیت زندگی شهری با تأکید بر جنسیت، مطالعه موردی: شهر قروه. فصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، 6 (12)، 78-65.
کوکبی، افشین؛ پورجعفر، محمدرضا؛ تقوایی، علی‌اکبر (1394). برنامه‏ریزی کیفیت زندگی شهری در مراکز شهری، تعاریف و شاخص‏ها». جستارهای شهرسازی، 12، 6-13.
محمدی، یاسر؛ عواطفی اکمل، فرشته؛ ضمیری آراسته، مینا (1399). کیفیت زندگی زنان روستایی: تابعی از کیفیت تأمین مالی خرد و کیفیت فردی. مجله تحقیقات اقتصادی و توسعه کشاورزی ایران، 2 (3)،  
مسیبی، محمد؛ مسیبی، سمانه؛ صابری دهنوی، فرشید (1394). ارزیابی و سنجش میزان رضایت از شاخص­های کیفیت زندگی شهری. توسعه پایدار شهری، 5.
منصف، عبدالعلی؛ شاه محمدی، ابوالفضل (1396) بررسی تأثیر عوامل اقتصادی بر امید به زندگی در کشورهای جهان. نشریه پایش، 16 (5).
References
 Amanda A., Melanie, D., Kornsupha, N., Nitvimo, I., Higgs, C., Elizabeth Ryan,3 and Hannah Badland. (2019). What is the meaning of urban liveability for a city in a low-to-middle-income country? Contextualising liveability for Bangkok, Thailand, Global Health. 2019; 15: 51.  doi: 10.1186/s12992-019-0484-8
Fawler, S. A. Davis, L. L. Both, L. E. & Best, L. A. (2018). Personality and perfectionism as predictor of life satisfaction. Facets, 3(1), 227- 241.
Jian Wang, Liuna Geng. (2019). Effects of Socioeconomic Status on Physical and Psychological Health: Lifestyle as a Mediator, Int J Environ Res Public Health, 16 (2), 281 289.  https://doi.org/10.3390/ijerph16020281.
Pacion, M, (2011). Urban liveability. Urban Geogr, (1) 11, 1-30.
Shin, D. C. Rutkowski, C. P. and Park, C. M. (2015). The Quality of life in Korea: Comparative and Dynamic perspectives. Social Indicators Research, 62-63(1), 3-16.
Radwrmacher. W. (2015). Quality of life facts and views, Eurostat: statistical books.
Schalock, R.L. (2004). The concept of quality of life: what we know and do not know. Journal of Intellectial Disability Research, 48, 203-216.
Testa, M. A. & Simonson, D. C. (1996). Assessment of quality-of-life outcomes. New England journal of medicine, 334, (13), 835- 840.
Vijaya K. Gothwal, Anil K. Mandal. (2021). Quality of Life and Life Satisfaction in Young Adults with Primary Congenital Glaucoma. Ophthalmology Glaucoma, (4) 3, 312-321.
Zuffianòa, A. Martí-Vilarb, M. & López-Péreza, B. (2018). Personality and life satisfaction: A daily investigation among Spanish university students. Personality and Individual Differences, 1(23), 17– 20.
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار